Ναπολέων Ζέρβας

Ναπολέων Ζέρβας 

Γεννήθηκε στην Αρτα το 1891. Μετά την αποπεράτωση των γυμνασιακών του σπουδών κατατάχθηκε στο στρατό ως εθελοντής (1910). Στους Βαλκανικούς Πολέμους έλαβε επ' ανδραγαθία το βαθμό του ανθυπασπιστή. Στη συνέχεια, φοίτησε στη Σχολή Υπαξιωματικών και ονομάστηκε ανθυπολοχαγός. Προσχώρησε από τους πρώτους στο Κίνημα της Εθνικής Αμύνης και διακρίθηκε στο μακεδονικό μέτωπο (1917 -1918) προαγόμενος επ' ανδραγαθία έως τον βαθμό του ταγματάρχη. Μετά την ήττα των Φιλελευθέρων το 1920, διέφυγε στην Κωνσταντινούπολη αλλά επέστρεψε το 1922 και κατατάχθηκε εκ νέου στον Στρατό.

Κατά την διάρκεια της δικτατορίας του Πάγκαλου (1925), ο Ζέρβας διορίστηκε φρούραρχος των Αθηνών και παράλληλα διοικητής του Β' Τάγματος Δημοκρατικής Φρουράς γενόμενος μαζί με τον διοικητή του Α' Τάγματος αντισυνταγματάρχη Παναγιώτη Ντερτιλή ένα από τα κύρια στηρίγματα του καθεστώτος. Παρ' όλα αυτά, συμμετείχε στο Κίνημα του Κονδύλη (Αύγουστος 1926) που ανέτρεψε τον Πάγκαλο.

Όταν όμως τον Σεπτέμβριο ο Κονδύλης αποφάσισε τη διάλυση της Δημοκρατικής Φρουράς, ο Ζέρβας προέβαλε αντίσταση με συνέπεια τη διεξαγωγή πολύνεκρων μαχών μεταξύ των ανδρών του και αυτών του κυβερνητικού στρατού. Για αυτή του την πράξη ο Ζέρβας καταδικάστηκε σε ισόβια αλλά αμνηστεύθηκε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο το 1928 και ονομάστηκε αντισυνταγματάρχης εν αποστρατεία.

Τον Σεπτέμβριο του 1941, ίδρυσε μαζί με άλλους βενιζελικούς στρατιωτικούς και πολιτευτές τον ΕΔΕΣ. Λίγο αργότερα, με υπαρχηγό της οργάνωσης και πολιτικό του σύμβουλο τον Κομνηνό Πυρομάγλου βγήκε στα βουνά της Ηπείρου και συγκρότησε τις «Εθνικές Ομάδες Ελλήνων Ανταρτών» (ΕΟΕΑ). Τον Νοέμβριο του 1942, δυνάμεις του ΕΔΕΣ-ΕΟΕΑ μαζί με ομάδες του ΕΛΑΣ υπό τον Αρη Βελουχιώτη και σε συνεργασία με Βρετανούς σαμποτέρ, ανατίναξαν την γέφυρα του Γοργοποτάμου. Ο ΕΔΕΣ έφθασε στο σημείο να ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος της Ηπείρου και της Αιτωλοακαρνανίας. Κατά τα Δεκεμβριανά, οι δυνάμεις του ΕΔΕΣ δέχθηκαν επίθεση από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ και υποχρεώθηκαν να αναδιπλωθούν και να καταφύγουν στην Κέρκυρα. Στις 15 Φεβρουαρίου 1945 ο Ζέρβας αποφάσισε να διαλύσει τις ένοπλες ομάδες του και να πολιτευθεί. ίδρυσε το «Εθνικόν Κόμμα» και στις εκλογές της 31ης Μαρτίου 1946 εξελέγη βουλευτής Ιωαννίνων, ενώ το κόμμα του απέσπασε 25 έδρες. Στην κυβέρνηση Μαξίμου ανέλαβε το υπουργείο Δημοσίας Τάξεως (23 Φεβρουαρίου 1947) στο οποίο παρέμεινε μέχρι τις 29 Αυγούστου 1947. Αργότερα, το Κόμμα του ενώθηκε με αυτό των Φιλελευθέρων και επανεξελέγη βουλευτής Ιωαννίνων. Το 1950 ανέλαβε υπουργός Δημοσίων Εργων στην κυβέρνηση Σοφοκλή Βενιζέλου. Στις επόμενες δεν κατόρθωσε να εκλεγεί βουλευτής και αποσύρθηκε από την πολιτική.

Πηγή κειμένου: ΕΛΛΗΝΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΑ: 1940 - 1949, Η ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΣΕ ΤΗ ΣΎΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΑΔΑ