Τόν χαρακτήρα καί τήν ἀξία τοῦ ᾿Ιωάννου Μεταξᾶ τήν μαρτυροῦν τά ἱστορικά κείμενα τῆς περιόδου, οἱ συγκεκριμένες πράξεις του ως στρατιωτικοῦ καί πολιτικοῦ, οἱ λόγοι του, οἱ μαρτυρίες αὐτῶν οἱ ὁποῖοι τόν ἔζησαν κ.ά. Μεγίστης ἀξίας ἔργο τό ὁποῖο μαρτυρεῖ ὄχι μόνο τήν προσωπικότητα τοῦ Ἱ.Μεταξά, αλλά παρέχει καί στοιχεῖα γιά τήν περίοδο 1896-1941, εἶναι τό ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ του.
Το ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ Ι. ΜΕΤΑΞΑ εἶναι μεγάλης ιστορικῆς ἀξίας καί ἀπαραίτητο γιά τόν ερευνητή ὄχι μόνο τῆς προσωπικότητος, τῶν σκέψεων καί τῆς δράσεως τοῦ Ι. Μεταξᾶ ἀλλά καί γιά άντληση στοιχείων γιά ὅλη τήν συγκεκριμένη περίοδο σε θέματα κυρίως τῆς πολιτικῆς, στρατιωτικῆς, κοινωνικῆς οἰκονομικῆς καί γενικά καθημερινῆς ζωῆς τοῦ τόπου μας.
Πρίν μερικά χρόνια εκυκλοφόρησε ἕνα βιβλίο εἰς τό όποῖο ὁ συγγραφέας του -σαφῶς ἀντίθετος μέ τήν ἱστορική πλέον προσωπικότητα του Ι.Μεταξά- προσπάθησε χρησιμοποιώντας αποσπασματικά τό ημερολόγιο να τόν ....ψυχαναλύσει. Μέ τόν ἴδιο τρόπο -αποσπασματικά- θά παραθέσουμε όρισμένα συμπεράσματα του συγγραφέα αύτοῦ μέσα ἀπό τό βιβλίο του.
Τονίζουμε καί πάλι ὅτι οἱ προτάσεις, οἱ ὁποῖες ἀκολουθοῦν εἶναι ἀπό κάποιον ἀντίθετο πρός τόν Ι. Μεταξά :
Από τά 'Απομνημονεύματα, πού εἶδαν τό φῶς τῆς δημοσιότητας τά τελευταῖα 90-100 χρόνια, ἐκεῖνα τοῦ Μεταξὰ εἶναι χωρίς αμφιβολία τά πιό αποκαλυπτικά τά πιό ἀνθρώπινα. Εἶχε ἰσχυρή θέληση καί μεγάλο πείσμα. Ἦταν μεθοδικός. Διατηρούσε πάντοτε στην ψυχή του αισθήματα συμπάθειας πρός τούς φτωχούς, τούς ἀσθενεῖς, τούς ἀναξιοπαθοῦντες, ἀλλά καί διεπνέετο από πνεῦμα χριστιανικῆς ταπεινοφροσύνης διά τίς ἀγαθοεργίες του.
Ἡ ὀξυδέρκεια του Μεταξά εἶναι θαυμαστή. Προέβλεπε ἀφ᾿ ἑνός τά ἀπελευθερωτικά κινήματα τῶν μαύρων τῆς Ἀφρικῆς καί ἀφ᾿ ἑτέρου τήν οἰκονομική υποταγή τῶν λαῶν τῆς Εὐρώπης στις ΗΠΑ...
Ο Μεταξάς δέν ἦταν μόνο πνεῦμα ἐρευνητικό, ἀνήσυχο καί ἀνικανοποίητο, ἀλλά συνάμα καί στοχαστικό πού ἐφλέγετο ἀπό μίαν ακατανίκητη επιθυμία να γνωρίσει τά τοῦ κόσμου, τά υπερκόσμια, τά φυσικά καί τά μεταφυσικά.
Ὁ Μεταξᾶς ὑπῆρξε φίλος τῆς Μουσικῆς καί τῶν καλῶν Τεχνῶν, ὅπως οἱ περισσότεροι Ἑπτανήσιοι. Τό γεγονός ὅτι ὁ νεαρός ανθυπολοχαγός ἦταν σε θέση νά ἑρμηνεύει τον Βάγκνερ μαρτυρεῖ μουσικήν ωριμότητα, πρόωρη κάπως γιά τήν ηλικία του καί ἀσυνήθιστη γιά τήν ἰδιότητα τοῦ στρατιωτικοῦ. Ο Μεταξάς παρέμενε κατά βάθος ἕνας μεγάλος ρομαντικός καί ἕνας ἀθεράπευτος αισθηματίας, τοῦ ὁποίου ή ψυχή ἐδονεῖτο ἀπό τά πλέον ἔντονα συναισθήματα. Ο Μεταξάς ἦταν εὐφυής, μέ πλατειά μόρφωση, μέ γόνιμη φαντασία μέ πνεῦμα ὀργανωτικό, μέ ἀδάμαστη θέληση, μέ ζηλευτή ευθυκρισία...»
Ας δοῦμε καί τίς ἀπόψεις πέντε ξένων προσωπικοτήτων τῆς τότε ἐποχῆς γιά τόν Μεταξά. Ενός Ιταλοῦ, ἑνός Γάλλου, δύο Ἄγγλων καί ἑνός Τούρκου :
ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΕ ΓΚΡΑΤΣΙ - Ιταλός πρεσβευτής στήν ᾿Αθήνα : (ἀπό τό βιβλίο του : Η Αρχή του Τέλους)
«Ἡ ἐμφάνιση του Ι. Μεταξά δέν εἶχε ἀπολύτως τίποτε τό δικτατορικό καί τό στρατιωτικό. Βλέποντάς τον, μικρόσωμο, μᾶλλον παχύ, ντυμένο πάντοτε πολιτικά, ἀκόμα καί στίς πιό ἐπίσημες τελετές, χωρίς θεατρινισμούς, μέ ἕνα καλοκάγαθο χαμόγελο καλοῦ οἰκογενειάρχη καί μέ μάτια πού ἔλαμπαν πίσω ἀπό τά άσημένια του γυαλιά καί πού ύγραίνοντο συχνά, γιατί ἦταν πολύ ευσυγκίνητος, κανείς δέν θά ἔλεγε ποτέ ὅτι ὁ ἄνθρωπος αυτός μέ τήν ἤπια καί ταπεινή εμφάνιση ἦταν ὄχι μόνο ένας γενναῖος στρατιώτης, ἀλλά καί ἕνας ἄνθρωπος προικισμένος με σιδηρά θέληση καί ἱκανός νά διατηρήσει τόν ἀπόλυτο έλεγχο μιᾶς ἐξαιρετικά δύσκολης καταστάσεως. Η ομιλία του καί ή ἔκφραση τοῦ προσώπου του ενέπνεαν μιά ἐξαιρετική είλικρίνεια, γιά τήν ειλικρίνεια δέ αὐτή, τόσο σπάνια στους πολιτικούς ἄνδρες τῆς Βαλκανικής, δέν μοῦ ἔδωσε ποτέ ἀφορμή νά ἀμφιβάλλω...»
Ο ΓΑΛΛΟΣ Στρατηγός Μπορντώ στην εφημερίδα "Salut public" :
«... Ο κ.Μεταξάς ἦτο προετοιμασμένος διά τήν ἐξάσκησιν τῆς Ἐξουσίας. Εἰσελθών εἰς ἡλικία πενήντα ἐτῶν εἰς τήν ἐνεργόν καί ἐξ ἐπαγγέλματος πολιτικήν, δέν εἶχε χάσει τίποτε ἀπό τήν σταθερότητα τῶν ἀρχῶν του, οὔτε εἶχε ἐγκαταλείψει τάς πεποιθήσεις τους, εἶχε μάθει να γνωρίζει καί νά ζυγίζει τούς ἀνθρώπους. Αφιερωσε εἰς τήν Εξουσία, ἀπό τῆς πρώτης στιγμῆς, ὅλας τάς δυνάμεις, ὅλη τήν ἰσχύ τῶν ἱκανοτήτων του. Πάντοτε ευγενέστατος, ευθυτενής καί ὑπερήφανος, έργάζεται πλέον τῶν δέκα πέντε ὡρῶν καθημερινῶς. ... Η δραστηριότης του, ή ένεργητικότης του, ἐκυριάρχησαν τῆς ἀταξίας, ἡ ὁποία ἐβασίλευε παντοῦ καί δέν ἔπαυε νά ἐξαπλοῦται από πολλῶν ἐτῶν. Εἰς ὅλα τά Υπουργεία προσπαθεῖ νά βασιλεύει ή δικαιοσύνη, γνωρίζων καλῶς, ὅτι ἡ Ἐξουσία ἄνευ τῆς Δικαιοσύνης είναι μία αποτρόπαιος τυραννία. Τα ταξίδια του, οἱ λόγοι του, σύντομοι, σαφεῖς θαρραλέοι, ἐμπνέουν έμπιστοσύνη...»
Ἄγγλος πρεσβευτής στην Αθήνα Σέρ Μ. Πάλαιρετ πρός τό Φόρεϊν Ὄφφις
«... Θά ἐπεθύμουν να τονίσω ὅτι ὁ στρατηγός Μεταξάς δέν εἶναι μόνο πολιτικός ἀλλά καί ἐπιτελικός ἀξιωματικός διεθνούς φήμης... Η πολιτική του στρατηγοῦ Μεταξά ἔχει δικαιωθεῖ λαμπρῶς. Ἐνῶ ἐπιμελῶς ἀπέφυγε να προκαλέσει οιονδήποτε, διωργάνωσε ἀθορύβως τήν ἄμυνά του μέ ἀποτέλεσμα ὅτι, ὅταν ευρέθη ἀντιμέτωπος τοῦ ιταλικοῦ τελεσιγράφου, ἀκόμη καί σέ μίαν απροσδόκητη στιγμή, ἦταν σέ θέση νά προβάλει ἐπαρκὴ ἀντίσταση στη βόρειο μεθόριό του...»
ΚΕΜΑΛ ΑΤΑΤΟΥΡΚ :
«Ιδού ἕνας πολιτικός ὁ ὁποῖος κατορθώνει νά εἶναι ἁπλός καί συμπαθής, νά ἔχει ταυτοχρόνως ἰσχυρά θέληση, να βλέπει μακρυά καί νά έμπνέει τό αἴσθημα τῆς ἐμπιστοσύνης μέ τήν θετικότητα καί τήν ευθύτητα τῆς σκέψεως του...»
29/1/41 Α. ΗΝΤΕΝ Ἄγγλος υπουργός ἐξωτερικῶν :
«Ο Μεταξάς πέθανε σκληρό πλήγμα. Μία μικρή χώρα ὅπως ἡ ῾Ελλάς δεν δύναται νά ἀναδείξει δύο άντρες τῆς ὁλκῆς αὐτῆς ἐντός τῆς ἴδιας γενεάς».
Νικόλαος Καρρας: Ιωάννης Μεταξάς, εκδ. Πελασγός σελ.15-19
Δείτε επίσης:
