Αιγέας

Ο Θησέας σκοτώνει τον Μινώταυρο 
(Ψηφιακή αναπαράσταση με AI)

Ο ένατος χρονολογικά βασιλιάς των Αθηνών (1354 π.Χ.), γιος του Πανδίονος και της Πυλίας. Ο Πανδίων ήταν γιος του Κέκροπος και η Πυλία κόρη του Πύλα, βασιλιά των Μεγάρων, όπου είχε καταφύγει ο Πανδίων, όταν τον έδιωξαν από την Αθήνα στασιαστές Μητιονίδες. Μετά το θάνατο του Πανδίονος, ο Αιγεύς και οι αδελφοί του, Πάλλος (ή Πάλλας), Νίσος και Λύκος (υπήρχαν και δύο αδελφές, η Πρόκνη και η Φιλομήλα) νίκησαν τους Μητιονίδες και κατέλαβαν την Αθήνα. 0 Αιγεύς, που ήταν ο μεγαλύτερος, πήρε την Αθήνα και την ανωτάτη αρχή της Αττικής, ο Πάλλας πήρε την ορεινή χώρα γύρω από την Παλλήνη, ο Νίσος τη Μεγαρίδα και ο Λύκος την ακτή του Ευβοϊκού Κόλπου. Ο Αιγεύς νυμφεύθηκε τη Μηλίτη και έπειτα τη Χαλκιόπη, επειδή όμως δεν έκανε παιδιά με καμιά, τις έδωσε σε φίλους και συνέζησε με πολλές γυναίκες. Η ατεκνία του τον ανησυχούσε, ιδίως επειδή ο αδελφός του, Πάλλας, είχε 50 γιους. Ίδρυσε λοιπόν στην Αθήνα το ναό της Ουρανίας Αφροδίτης, γιατί απέδιδε σε αυτήν την ατυχία του, και ζήτησε τη συμβουλή του Μαντείου των Δελφών, που του μήνυσε να μη λύσει το χοιρινό πόδι (λουρί) του ασκού του πριν φτάσει στα σύνορα των Αθηνών. Ο Αιγεύς βρήκε τον χρησμό ανεξήγητο, αλλά το Μαντείο εννοούσε πως δεν έπρεπε να μεθύσει πριν γυρίσει στην Αθήνα, γιατί αλλιώς θα πέθαινε από τη θλίψη του. Στο δρόμο της επιτροφής από τους Δελφούς, σταμάτησε στην Κόρινθο, όπου η Μήδεια τον έβαλε να ορκιστεί πως θα την προστάτευε απ' όλους τους εχθρούς της αν κατέφευγε στην Αθήνα, και εκείνη θ' αναλάμβανε να του προμηθεύσει ένα γιο με μαγικό τρόπο. Έπειτα επισκέφθηκε την Τροιζήνα, όπου βασίλευε ο Πιτθεύς, γιος του Πέλοπος και σοφότατος άνθρωπος, για να του ζητήσει τη γνώμη του. Ο Πιτθεύς, στενοχωρημένος για την παρατεινόμενη παρθενία της κόρης του, Αίθρας, που ήταν μνηστευμένη χωρίς ελπίδα με τον Βελλερεφόντη, μέθυσε τον Αιγέα και τον έβαλε να κοιμηθεί με την κόρη του. Η Αθηνά όμως έστειλε στην Αίθρα, μετά την πράξη, ένα όνειρο, που την έκανε να σηκωθεί από το κρεβάτι του μεθυσμένου Αιγέα και να περιπλανηθεί μέχρι τη μικρή νήσο Σφηρία, απέναντι στην Τροιζήνα, για να τιμήσει τη μνήμη του Σφήρου, οδηγού του άρματος του Πέλοπος. Εκεί ο Ποσειδών την έκανε δική του και η Αίθρα αργότερα μετονόμασε το νησί σε Ιερά, ίδρυσε εκεί ένα ναό της Αθηνάς και όρισε πως κάθε κοπέλα της Τροιζήνας θα αφιέρωνε στο εξής την παρθενική της ζώνη στη θεά πριν από το γάμο της. Ο Ποσειδών πάντως παραχώρησε στον Αιγέα την πατρότητα κάθε παιδιού που θα γεννούσε η Αίθρα (Απολλόδωρος). Κατά τον Πλούταρχο, η συμμετοχή του Ποσειδώνος ήταν επινόηση του Πιτθέως για να προφυλάξει τον εγγονό του από τους εχθρούς του Αιγέως.

Ο Αιγεύς ζήτησε να ανατραφεί το παιδί που θα γεννούσε ενδεχομένως η Αίθρα στην Τροιζήνα και αφού έκρυψε το ξίφος του - που το κληρονόμησε από τον Κέκροπα - και τα πέδιλά του κάτω από ένα βράχο, που λεγόταν Βωμός του Σθενίου Διός, στο δρόμο Τροιζήνας - Ερμιόνης, είπε πως αν το παιδί ήταν γιος και κατόρθωνε να μετακινήσει το βράχο, έπρεπε να σταλεί στην Αθήνα με το ξίφος και τα πέδιλα, ώστε να μπορέσει να τον αναγνωρίσει. Μετά την επιστροφή του στην Αθήνα, ο Αιγεύς αναγκάστησε να εξορίσει τον αδελφό του, Λύκο, από την Αττική, επειδή συνωμοτούσε εναντίον του. Ο Λύκος κατέφυγε στη Μικρά Ασία, όπου έδωσε το όνομά του στη Λυκία. Κατόπιν άρχισε πόλεμος με το βασιλιά της Κρήτης, Μίνωα, και η άτυχη έκβασή του υποχρέωσε τους Αθηναίους να στέλνουν κάθε χρόνο στην Κρήτη επτά νέους κι επτά παρθένες, που τους κατασπάραζε ο Μινώταυρος. Εν τω μεταξύ, η Μήδεια κατέφυγε στην Αθήνα και υποσχέθηκε στον Αιγέα να του δώσει ένα γιο, αν την έπαιρνε γυναίκα του. Πραγματικά, από το γάμο του Αιγέως με τη Μήδεια γεννήθηκε ο Μήδος. Όταν ο Θησεύς, δεκαέξι ετών, ήρθε στην Αθήνα, η Μήδεια, διαισθανόμενη τον κίνδυνο, έπεισε τον Αιγέα πως ο νέος ήταν επικίνδυνος κι έπρεπε να τον δηλητηριάσουν. Μόλις όμως, στο γεύμα που του παρέθεσαν, ο Θησεύς έσυρε το ξίφος του πατέρα του για να κόψει το κρέας, ο Αιγεύς αναγνώρισε το γιο του, έχυσε την κύλικα με το δηλητήριο, τον αγκάλιασε κι έδιωξε από τα ανάκτορα τη Μήδεια και τον Μήδο. Μετά τα κατορθώματα του Θησέως και την απαλλαγή των Αθηνών από την υποχρέωση να στέλνουν θύματα για τον Μινώταυρο, ο Αιγεύς περίμενε με χαρά την επιστροφή του γιου του από την Κρήτη. Είχε συμφωνηθεί πως, αν ο Θησέας πετύχαινε να σκοτώσει τον Μινώταυρο και να γυρίσει ζωντανός, τα πανιά του πλοίου θα ήταν άσπρα. Όμως ο Θησεύς ξέχασε να βάλει άσπρα πανιά κι όταν ο Αιγεύς είδε από μακριά το πλοίο να γυρίζει με μαύρα πανιά, έπεσε από την απελπισία του στη θάλασσα, που, σύμφωνα με μια εκδοχή ονομάστηκε εξαιτίας του επεισοδίου αυτού Αιγαίο Πέλαγος,

Ο Αιγεύς, που βασίλεψε 32 χρόνια, ήταν επώνυμος ήρωας της Αιγηίδος φυλής, είχε άγαλμα στην Αθήνα και άγαλμα στους Δελφούς. Από το μύθο του εμπνεύσθηκαν η Σαπφώ, ο Σιμωνίδης, ο Σοφοκλής, ο Ευριπίδης και o κωμικός Φιλύλλιος, οι τραγωδίες Αιγεύς του Σοφοκλέους και του Ευριπίδους χάθηκαν.

Πηγή κειμένου: ΛΕΞΙΚΟ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ, Ι.Λάμψα, εκδ. ΔΟΜΗ 

Ουίνστον Τσόρτσιλ

Σερ Ουίνστον Λέοναρντ
Σπένσερ - Τσόρτσιλ (Sir Winston
Leonard Spencer-Churchill,
30 Νοεμβρίου 1874 - 24
Ιανουαρίου 1965). 

Στις 30 Νοεμβρίου του 1874 γεννιέται ο Σερ Ουίνστον Λέοναρντ Σπένσερ - Τσόρτσιλ (Sir Winston Leonard Spencer-Churchill, 30 Νοεμβρίου 1874 - 24 Ιανουαρίου 1965). Ο Βρετανός πολιτικός, στρατιωτικός και συγγραφέας αποτελεί όχι μόνο μια από τις πιο αναγνωρίσιμες πολιτικές προσωπικότητες της Βρετανίας αλλά και ολόκληρου του κόσμου. Η γνωστή φιγούρα με το πούρο στέκεται στο ίδιο επίπεδο αναγνωρισιμότητας με τον Στάλιν, τον Τσε Γκεβάρα και τον Κένεντι.

Ο κόσμος όταν σκέφτεται Τσόρτσιλ, στο μυαλό του φέρνει έναν πολιτικό διορατικό και με επιμονή. Αυτή η εικόνα υπάρχει λόγω της ορθής στάσης που κράτησε απέναντι στο καθεστώς του Χίτλερ. Ηταν φανατικός πολέμιος της τακτικής του κατευνασμού (Appeasement Policy) που ακολουθούσαν ο Στάνλεϊ Μπάλντουιν (1955-57) και ο Νέβιλ Τσάμπερλεν (1957-40). Ο Αρθουρ ΝέβΙλ Τσάμπερλεν (Arthur Neville Chamberlain, 18 Μαρτίου 1869 - Μπέρμιγχαμ, 9 Νοεμβρίου 1940) το 1938 υπέγραψε τη Συμφωνία του Μονάχου μαζί με την Ιταλία, τη Γαλλία και τη Γερμανία, με την οποία η Τσεχοσλοβακία θα έδινε τα ανατολικά εδάφη της Σουδητίας στη Γερμανία, υπό τη λογική να μη γίνει εισβολή στην υπόλοιπη χώρα. Εξακολούθησε την προσπάθεια να συμβιβαστεί με τον Χίτλερ όπου του ήταν δυνατό, προκειμένου να αποτρέψει κάθε κίνδυνο πολέμου. Ιστορική έχει μείνει η φράση με την οποία ανακοίνωσε την υπογραφή της Συμφωνίας του Μονάχου, «Peace for our time» («Ειρήνη στην εποχή μας»), η οποία διαψεύσθηκε τραγικά λίγο αργότερα με το ξέσπασμα του Β' Παγκόσμιου Πολέμου. Ο Τσόρτσιλ, όμως, δεν είχε μόνο επιτυχείς προβλέψεις. Είχε και μεγάλες αποτυχίες. Η σημαντικότερη είναι η ήττα στην Εκστρατεία της Καλλίπολης. Η Εκστρατεία της Καλλίπολης ή Μάχη της Καλλίπολης έλαβε χώρα στη χερσόνησο της Καλλίπολης στην Οθωμανική Αυτοκρατορία (στην Γκελίμπολου της σημερινής Τουρκίας) από τις 25 Απριλίου του 1915 μέχρι τις 8 Ιανουαρίου του 1916, κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Ηταν μια κοινή βρετανική και γαλλική επιχείρηση με στόχο την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης, πρωτεύουσας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, και την εξασφάλιση μιας θαλάσσιας διόδου στη Ρωσία. Η εκστρατεία αυτή απέτυχε, με συνέπεια εκατόμβες νεκρών από την πλευρά των Αγγλογάλλων.

Η άποψη περί στρατιωτικής εισβολής στην Καλλίπολη είχε ήδη διατυπωθεί το 1914 από τον Ιωάννη Μεταξά. Ως υπαρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού υπέβαλε Υπόμνημα προς τον Βενιζέλο, τον Μάιο του 1914, υποστηρίζοντας ότι έπρεπε να γίνει άμεση πολεμική ενέργεια με την κατάληψη της χερσονήσου της Καλλίπολης. Η διαφορά ήταν στον τρόπο εκτέλεσης. Ο Μεταξάς σχεδίαζε μια αιφνιδιαστική στρατιωτική χερσαία εισβολή. Το στοιχείο του αιφνιδιασμού θα ήταν κρίσιμο. Η εκστρατεία των Αγγλων ξεκίνησε ως ναυτική, κατέληξε σε απόβαση, ενώ το στοιχείο του αιφνιδιασμού εξέλιπε ολοκληρωτικά. Η αποτυχία της παραπάνω εκστρατείας οδήγησε τον Τσόρτσιλ σε παραίτηση από το αξίωμα του Πρώτου Λόρδου του Ναυαρχείου.

Μεταπολεμικά, ο Τσόρτσιλ θα δείξει την ίδια αδιάλλακτη στάση προς στις χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού που είχε δείξει και απέναντι στον Χίτλερ. Η έκφρασή του που έμεινε γνωστή ήταν το «Σιδηρούν Παραπέτασμα» (lron Curtain). Την χρησιμοποίησε για πρώτη φορά στη διάλεξή του στο Westminster College, στο Φούλτον του Μιζούρι, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στις ΗΠΑ τον Μάρτιο του 1946.

Στα ελληνικά πράγματα κράτησε σαφή στάση υπέρ της διατήρησης της βασιλείας στην Ελλάδα, θεωρώντας τον βασιλιά Γεώργιο Β ' ως βασικό παράγοντα της αγγλικής πολιτικής στην Ελλάδα. Εφάρμοσε σιδηρά τακτική προς την κατεύθυνση της εξουδετέρωσης των δυνάμεων του ΕΑΜ στην Αθήνα, πράγμα το οποίο πέτυχε ο Βρετανικός Στρατός μετά από σκληρές μάχες. Η σημασία που απέδιδε ο Βρετανός πολιτικός στην Ελλάδα φάνηκε από το γεγονός ότι τα πρώτα «ειρηνικά» Χριστούγεννα, το 1944, τα πέρασε στην Αθήνα. Ως γνήσιος Αγγλος, κοινωνός μιας παγκόσμιας αυτοκρατορίας εμπόρων «που ο ήλιος δεν δύει ποτέ», είχε ως πρώτιστο μέλημα την εξασφάλιση της ευρωπαϊκής ακτογραμμής. Με αυτόν τον σκοπό σε συμφωνία με τον Στάλιν, απέσπασε τη μεταπολεμική Ελλάδα υποχωρώντας ουσιαστικά στο θέμα της Πολωνίας. Το σχέδιο της αποκοπής της Σοβιετικής Ενωσης από τις θερμές θάλασσες ολοκληρώθηκε με την αποσκίρτηση της Γιουγκοσλαβίας του Τίτο από τον Στάλιν.

Πηγή κειμένου: ΕΛΛΗΝΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΑ: 1940 - 1949, Η ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΣΕ ΤΗ ΣΎΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΑΓΓΛΟΓΕΡΜΑΝΙΚΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΠΡΙΝ ΞΕΣΠΑΣΕΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ

Ο περίφημος Άγγλος αρχαιολόγος
 κατάσκοπος Τζων Πεντέλμπουρυ
στο Σταυροχώρι του Ηρακλείου 

Η Κρήτη ως γεωστρατηγικός παράγοντας έχει έκπαλαι αυξημένο ενδιαφέρον για την πολιτική των υπερδυνάμεων, με αποτέλεσμα πολλές φορές - ακόμη και πρόσφατα, ίσως και σήμερα - να αποτελεί πόλο έλξης υπόπτων συμφερόντων. Στο πλαίσιο αυτό έχει παρατηρηθεί ότι ακόμη και τεχνητά ρεύματα αυτονομισμού καλλιεργούνται (Η Κρήτη, της οποίας η ελληνικότητα βέβαια ούτε στην πιο απίθανη φαντασία θα μπορούσε να αμφισβητηθεί, αποτελεί κατά καιρούς στόχο υπόπτων συμφερόντων. Ακόμη και στα τελευταία χρόνια καλλιεργείται παρασκηνιακά, δυστυχώς με τη συνδρομή ελαχίστων γεννημάτων της Κρήτης, προφανώς με ιδιοτελή και πάντως ανίερα επιχειρήματα, τάση αυτονομισμού της μεγαλονήσου για τη δημιουργία «ανεξάρτητου» κρατιδίου! οι ενδιαφερόμενοι, που ρίχνουν αφειδώς τα ύποπτης προέλευσης χρήματά τους, ονειρεύονται ότι θα καταφέρουν να δημιουργήσουν ένα κρατίδιο τύπου Μάλτας, το οποίο θα διοικούν οι ίδιοι. Το φαινόμενο αυτό είχε παρατηρηθεί και σε κάποιες άλλες συγκυρίες, χωρίς όμως να έχει καμιά άλλη κατάληξη, παρά να περιπέσουν οι υποκινητές στην κοινή περιφρόνηση).

Με λιγότερο ξεκάθαρες τάσεις είχαν εμφανιστεί δύο αντίπαλες παρασκηνιακές επιρροές στα τελευταία χρόνια του Μεσοπολέμου. Με πρόσχημα τις επιστημονικές και πολιτιστικές δραστηριότητες, η Αγγλία και η Γερμανία, η καθεμία για λογαριασμό της, είχαν στείλει πράκτορες που κατέκλυσαν τη μεγαλόνησο, στο ούτως ή άλλως φιλόξενο έδαφος της οποίας παρατηρήθηκε ένας ανταγωνισμός. Και από τις δύο αυτές χώρες είχαν δημιουργηθεί αντίστοιχες μικρές, αλλά δυναμικές, παροικίες.

Ήδη πριν αρχίσει ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος η Κρήτη είχε γίνει το επίκεντρο Άγγλων και Γερμανών πρακτόρων και όχι μόνο ενώ ένας τρίτος παράγοντας, η Ιταλία, είχε έντονο ενδιαφέρον για να την θέσει υπό τον πλήρη έλεγχό της, χωρίς όμως να είναι σε θέση να το κάνει πράξη. Αργότερα, τον Απρίλιο του 1940, διπλωματικές πληροφορίες έφεραν την Ιταλία να ετοιμάζεται για την κατάληψη της Κρήτης. Ωστόσο, και όταν ακόμη άρχισε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος, παρά τις έντονες φημολογίες, δεν επιχειρήθηκε καν από τους Ιταλούς να υλοποιηθεί ένα τέτοιο σχέδιο, αν και διέθεταν ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις στη Δωδεκάνησο.

Πριν από την άνοιξη του 1940, οι Άγγλοι είχαν καταλήξει στην απόφαση να ενδιαφερθούν για την τύχη της Κρήτης, ανεξάρτητα από τις ελληνικές διαθέσεις. Πίστευαν ότι στη δεδομένη στιγμή και αφού δηλαδή θα έφθανε η ώρα να εισέλθει στον παγκόσμιο πόλεμο η Ιταλία (κάτι που συνέβη ελάχιστες εβδομάδες αργότερα), θα μπορούσαν να θέσουν υπό τον έλεγχό τους την Κρήτη για να έχουν ευχέρεια ναυτικών κινήσεων στη Μεσόγειο, ενδεχομένως όμως για να επιχειρήσουν την κατάληψη της Δωδεκανήσου.

Η ελληνική μεγαλόνησος ήταν διάσπαρτη από πράκτορες των δύο κυρίων αντιπάλων, της Αγγλίας και της Γερμανίας, οι οποίοι είχαν αναπτύξει μεγάλο δίκτυο πληροφοριών. Στις αρχές Μαΐου 1940, ο Μεταξάς μιλώντας σε Άγγλο δημοσιογράφο ανέφερε ότι συνολικά οι εγκατεστημένοι στην Ελλάδα Γερμανοί (κατά τεκμήριο, πράκτορες οι περισσότεροι) είναι 1.959 ακριβώς. Αν και δεν υπάρχουν συγκεκριμένα αριθμητικά στοιχεία για την Κρήτη, οπωσδήποτε την υπεροχή είχαν οι Άγγλοι, δοθέντος μάλιστα ότι διατηρούσαν το πλεονέκτημα να έχουν πολυάριθμη αρχαιολογική αποστολή εκεί.

H Κρήτη, ακριβώς λόγω της στρατηγικής σημασίας της, δεν ήταν μόνο ιταλικός στόχος. Ήταν και στόχος της θαλασσοκράτειρας ακόμα Αγγλίας. Το θέμα της κατάληψης της Κρήτης συζητείται πολλές φορές πριν από την 28η Οκτωβρίου 1940, όταν δηλαδή η Ελλάδα ήταν ένα ουδέτερο και ανεξάρτητο κράτος, όπως αυτό το θέμα εμφανίζεται στα αρχεία του Φόρεϊν Όφις:

 Ο Μεταξάς μιλώντας σε
Άγγλο δημοσιογράφο ανέφερε
ότι συνολικά οι εγκατεστημένοι
στην Ελλάδα Γερμανοί (κατά
τεκμήριο, πράκτορες οι περισσότεροι)
είναι 1.959 ακριβώς. 

Στις 28 Μαΐου 1940, ο Άγγλος πρεσβευτής στη Ρώμη (η Ιταλία δεν είχε εισέλθει ακόμα στον πόλεμο και συνεπώς διατηρούσε διπλωματικές σχέσεις με την Αγγλία) σερ Πέρσυ Λοραίν έγραφε στο Λονδίνο: «Θα ήταν άκρως σημαντικόν διά την κυβέρνησιν της Α.Μ. να λάβη παν δυνατόν μέτρον, ώστε να αποτρέψη ιταλικήν εγκατάστασιν στην Κρήτην και να μη επιτρέψη την χρησιμοποίησιν του όρμου της Σούδας από τις ιταλικές ναυτικές δυνάμεις... »

Στις 4 Ιουνίου 1940, κατά τη συνεδρίαση της Ανώτερης Επιτροπής Κοινών Σχεδίων, στην οποία συμμετείχαν και παράγοντες του βρετανικού υπουργείου Εξωτερικών, θέμα αποτελεί πάλι η κατάληψη της Κρήτης από τους Άγγλους. Αποσπούμε από τα πρακτικά:

«...Το ειδικόν ζήτημα, το οποίον ηγέρθη από την πρότασιν να καταληφθή η Κρήτη, εις την περίπτωσιν εχθρότητος από μέρους της Ιταλίας, ήτο κατά πόσον οι Σύμμαχοι προστίθεντο να διενεργήσουν την επιχείρησιν και υπό άλλο πρόσχημα εκτός από την εισβολήν των Ιταλών εις το ελληνικόν έδαφος. Εάν, επί παραδείγματι, οι Ιταλοί εκήρυτταν τον πόλεμον εναντίον των Συμμάχων όπως καταλάβουν την Κρήτην θα είναι αναμφιβόλως ότι (οι Έλληνες) θα προτιμούσαν να έμεναν οι Σύμμαχοι έξω (της Κρήτης), εκτός εάν τους εδίδετο θετική εγγύησις προστασίας από ιταλικήν επίθεσιν. Από την άλλην πλευράν, οι Σύμμαχοι θα ήσαν υποχρεωμένοι εξ αιτίας των συμβατικών υποχρεώσεών των να καταλάβουν την Κρήτην ως τρόπον παροχής βοηθείας προς την Ελλάδα, αν η χώρα αυτή υφίστατο ιταλικήν εισβολήν.

»Τα συμπεράσματα εξ όλων αυτών είναι: α) Εάν προσπαθήσωμεν να εξασφαλίσωμεν την προηγουμένην συγκατάθεσιν των Ελλήνων διά την κατοχήν της Κρήτης, θα συναντήσωμεν άρνησιν, υποχρεούμενοι να αποκαλύψωμεν τας αδυναμίας μας. β) H κατάληψις της Κρήτης θα πρέπει να περιορισθή εις την μόνην περίπτωσιν, κατά την οποίαν θα είχομεν δικαίωμα να αναλάβωμεν τοιαύτην ενέργειαν εις την περίπτωσιν επιθέσεως της Ιταλίας κατά της Ελλάδος».

Στις 7 Ιουνίου 1940 σε νέο μνημόνιο γίνεται αναφορά για την οριστική απόφαση περί κατάληψης της Κρήτης, αλλά να μην γνωστοποιηθεί στην αμέσως ενδιαφερόμενη ελληνική κυβέρνηση:

«Οι αρχηγοί των Επιτελείων επανεξήτασαν το θέμα της Κρήτης και απεφάσισαν: α) Να διατηρήσουν εν ισχύι την υφισταμένην απόφασιν, κατά την οποίαν εκστρατευτική δύναμις θα αποσταλή εις Κρήτην μόνον εις την περίπτωσιν ιταλικής επιθέσεως εναντίον του ελληνικού εδάφους και β) Να διατηρήσουν εν ισχύι προηγουμένην απόφασιν κατά την οποίαν δεν θα πρέπει να ενημερωθή η ελληνική κυβέρνησις περί του σχεδίου, μέχρις ότου έλθη η στιγμή να πραγματοποιηθή τούτο...».

Και ενώ η κατάληψη της Κρήτης είναι ένα θέμα, που κατά την άποψη των Άγγλων ιθυνόντων δεν πρέπει να το πληροφορηθεί η ελληνική κυβέρνηση, αυτό το ίδιο θέμα, το γνωστοποιούν στους Τούρκους! Ιδού το σχετικό ντοκουμέντο, ένα τηλεγράφημα του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής προς το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών:

«Εις την διάσκεψιν της Χάϊφα εγνώσθη ότι ο Βασιλεύς της Ελλάδος είπεν εις τον αεροπορικόν ακόλουθον Αγκύρας ότι εάν οι Σύμμαχοι προτίθενται να χρησιμοποιήσουν το ελληνικόν έδαφος, η ελληνική κυβέρνησις πρέπει να ενημερωθή πλήρως. Οι στρατηγοί Μεταξάς και Παπάγος υπεγράμμισαν την ανάγκην στενής συνεργασίας.

»οι τρεις αντιστράτηγοι θεωρούν ότι δεν είναι επιθυμητόν να ενημερωθούν οι Έλληνες επί των προθέσεών μας εν σχέσει με την Κρήτην και την Μήλον. Ο στρατηγός Μιτελχώσερ αντιτίθεται εις το να ενημερωθούν.

»οι τρεις αντιστράτηγοι συμφωνούν επί της επιτακτικής ανάγκης μυστικότητος και του κινδύνου να καταστούν γνωσταί αι προθέσεις μας. Επειδή όμως κατέστη αναγκαίον να λεχθούν εις τους Τούρκους (τον στρατηγόν Γκουντούζ και τον κ. Ατσικαλίν) και ενώ προτείνομεν να μη λεχθούν εις την ελληνικήν κυβέρνησιν απομένει προς εξέτασιν κατά πόσον θα πρέπει να παρασχεθούν πληροφορίαι εις τον Βασιλέα ή τον Μεταξάν».

Καθώς η δραματική αυτή συμπεριφορά επιδεικνύεται προς την Ελλάδα, οι Άγγλοι διπλωμάτες σπεύδουν να δημιουργήσουν το κατάλληλο κλίμα. Παραθέτουμε από σχετικό τηλεγράφημα εκείνων των ημερών, που έστειλε ο Άγγλος πρεσβευτής στην Αθήνα Πάλαιρετ στο Φόρεϊν Όφις:

«Ο υποπρόξενος εις το Ηράκλειον, αναφέρει ότι πολλοί, οι οποίοι επισκέπτονται το προξενείον, μεταξύ των οποίων Κρήτες οπλαρχηγοί, είναι πρόθυμοι να τεθούν εις την διάθεσίν μας, εάν παραστή ανάγκη. Του είπα να ευχαριστή και να κρατή σημείωσιν ονομάτων και άλλων στοιχείων. Ως ετηλεγράφησε προς το υπουργείον Στρατιωτικών την 25ην Μαΐου o στρατιωτικός ακόλουθος, οιονδήποτε σχέδιον αποστολής αποβατικού αποσπάσματος εις την Κρήτην καλόν θα ήτο να περιλαμβάνη και 5000 τυφέκια και πυρομαχικά προς διανομήν εις τους εθελοντάς».

Οι Βρετανοί αδυνατούν να εξασφαλίσουν την επαρκή άμυνα της Κρήτης και εγκαταλείπουν το σχέδιο να την καταλάβουν ερήμην της ελληνικής κυβέρνησης. Ύστερα από διάφορες διαβουλεύσεις, εμφανίζονται πρόθυμοι να συνεργασθούν με τους Έλληνες για την άμυνα της Κρήτης. Ένα μήνα πριν από την ιταλική επίθεση, ο Πάλαιρετ τηλεγραφεί στο Λονδίνο:

«Ο πρωθυπουργός εξουσιοδότησε τους στρατιωτικούς ακολούθους μας να συζητήσουν συντονισμένον σχέδιον αμύνης της Κρήτης με τον αρχηγόν του Γενικού Επιτελείου ως πρόεδρον του Ελληνικού Συμβουλίου Αμύνης. Ο τελευταίος εδήλωσε σήμερον ότι ήτο πρόθυμος να ανταλλάξη απόψεις, εάν δυνάμεθα να περιγράψωμεν τα μέτρα, τα οποία πρόκειται να λάβωμεν και, επίσης, κατά ποίον τρόπον αι ελληνικαί δυνάμεις δύνανται να συνεργασθούν. Περισσότεροι από 12.000 άνδρες ευρίσκονται υπό τα όπλα εις την Κρήτην, αλλά η κατάστασις παραμένει αμετάβλητος χωρίς αντιαεροπορικόν ή επάκτιον πυροβολικόν...».

Στις 9 Οκτωβρίου 1940 ο Πάλαιρετ αναφέρει στο υπουργείο του:

«...Η σημασία της εξασφαλίσεως της Κρήτης είναι προφανώς τόσον από την άποψιν του αποτελέσματος της εκεί (παρασχεθησομένης) βοηθείας επί της ελληνικής αποφασιστικότητος δι' αντίστασιν όσον και διά να παρασχεθή ασφαλές καταφύγιον εις την Ελληνικήν Βασιλικήν Οικογένειαν και την Κυβέρνησιν εις την περίπτωσιν που θα υποχρεωθούν να εγκαταλείψουν την ηπειρωτικήν Ελλάδα».

Ήδη δηλαδή από τότε, ίσως δε και πολύ νωρίτερα, είχε προσδιορισθεί η βρετανική σχεδίαση που χρησιμοποιήθηκε τον Μάιο του 1941, χωρίς να παραγνωρίζουμε το καθοριστικό γεγονός ότι διοικητής των δυνάμεων ήταν ένας αποφασιστικός στρατηγός όπως ο Φρέυμπεργκ και όχι οι προκάτοχοί του. Η Βρετανία κάθε άλλο παρά προετοιμάστηκε για να καταστήσει την Κρήτη ένα απόρθητο φρούριο, χωρίς να παραγνωρίζουμε το γεγονός ότι την εποχή εκείνη βρισκόταν σε μια από τις δυσχερέστερες περιόδους της κατά τη διάρκεια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου.

Πηγή κειμένου: ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΚΟΥΚΟΥΝΑΣ, Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ, εκδ. HISTORIA