Κυριακή, Απριλίου 24, 2022

Ο Ιέρων των Συρακουσών (269-215)

O Ιέρων ξεκίνησε τη μακρόχρονη καριέρα του το 275, ως στρατηγός του Πύρρου. Το 271 συντάχθηκε με τον λαό και ανακηρύχθηκε στρατηγός αυτοκράτωρ. Ρεαλιστής, αποδέχθηκε τον δυσμενή συσχετισμό δυνάμεων και υπέγραψε συνθήκη ειρήνης με τους Καρχηδονίους. Το 269 ξεκίνησε τον αγώνα εναντίον των Μαμερτίνων και τέσσερα χρόνια αργότερα τους κατανίκησε στον ποταμό Λογγανό. Μετά από τη νίκη αυτή ανακηρύχθηκε βασιλιάς. To βασίλειό του, κατά το πρότυπο των υπόλοιπων ελληνιστικών μοναρχών, ήταν προσωπική του κτήση, και δεν ανήκε στις Συρακούσες. Περιελάμβανε, εκτός των Συρακουσών και των πόλεων στην επικράτειά τους (Άκραι, Έλωρος, Μέγαρα Υβλαία), τους Λεοντίνους, το νότιο τμήμα της πεδιάδας της Κατάνης, το Ταυρομένιον και τους Μοργαντίνους.

O Ιέρων διατήρησε την εξουσία του για 54 χρόνια. Σε πολλά σημεία η καριέρα του μοιάζει να επαναλαμβάνει αυτήν του Αγαθοκλή, ωστόσο ακολούθησε σταθερή φιλορωμαϊκή πολιτική, σε συνδυασμό με μέριμνα για εσωτερική σταθερότητα. O Πολύβιος σημειώνει με έμφαση ότι επί της βασιλείας του δεν εξορίστηκε ούτε θανατώθηκε κάποιος πολίτης.

Οι Μαμερτίνοι κάλεσαν αρχικά σε βοήθεια τους Καρχηδονίους. O Ιέρων έμεινε άπρακτος, φοβούμενος τις συνέπειες μιας σύγκρουσης με την Καρχηδόνα. Οι Μαμερτίνοι όμως στη συνέχεια κάλεσαν και τους Ρωμαίους. H Σύγκλητος αρνήθηκε να πάρει θέση, αλλά τελικά υπό τη λαϊκή πίεση, η πρόσκληση έγινε αποδεκτή (264). H Μεσσήνη καταλήφθηκε από τους Ρωμαίους, γεγονός που οδήγησε τους δύο προαιώνιους εχθρούς, τις Συρακούσες και την Καρχηδόνα, να συμμαχήσουν. Όμως και οι δύο ηττήθηκαν από τους Ρωμαίους, οι οποίοι μάλιστα απείλησαν με πολιορκία τις Συρακούσες (263). O Ιέρων, εξαιρετικά διορατικός πολιτικός αντιλήφθηκε τη στρατιωτική υπεροχή της Ρώμης και συνομολόγησε συνθήκη ειρήνης, με την οποία κατόρθωσε να σώσει το βάσίλειό του. Υποχρεώθηκε να καταβάλει μεγάλες πολεμικές επανορθώσεις. Υπήρξε συνεπής στις υποχρεώσεις του, προσφέροντας μάλιστα αφειδώς τα σικελικά σιτηρά για τις ανάγκες της Ρώμης σε περιόδους σιτοδείας, κάτι που οδήγησε στην ανέλιξή του σε σύμμαχο το 248 και στην κατάργηση των επανορθώσεων. Το κόστος ήταν βέβαια η μετατροπή του κράτους του σε πελατειακό βασίλειο της Ρώμης.

O Ιέρων πάντως διατήρησε κάποιο βαθμό αυτονομίας στην εξωτερική του πολιτική Όταν η Καρχηδόνα συγκλονίζονταν από τη μεγάλη εξέγερση των μισθοφόρων το 241-238, έστειλε στη λιμοκτονούσα πολιτεία φορτία σιτηρών, φροντίζοντας να μην εξασθενήσει υπερβολικά η αντίρροπη στη Ρώμη δύναμη. Μόνο έτσι θα διατηρούσε τη στρατηγική της σημασία η επικράτειά του.

O Ιέρων στράφηκε στον τομέα της αναδιοργάνωσης του βασιλείου. Το σημαντικότερο έργο του ήταν η εφαρμογή μιας νέας πολιτικής φορολογίας, μέσω του περίφημου Ιερώνειου Νόμου (lex Hieronica), της σταθερής δηλαδή φορολόγησης της δεκάτης επί της παραγωγής των σιτηρών της επικράτειάς του. O παραγωγός καλούνταν να καταβάλλει ένα αντίστοιχο της απόδοσης της γης του ποσό στο βασιλικό ταμείο. Σε περιπτώσεις κακής σοδειάς το φορολογικό βάρος μειωνόταν σημαντικά και το γεγονός αυτό ήταν αρκετό για την ανόρθωση της αγροτικής παραγωγής και την επιβίωση των μικρών και μεσαίων αγροτών. Ταυτόχρονα, ο Ιέρων επεχείρησε να αντιπαραβληθεί στους μονάρχες της ελληνιστικής Ανατολής, χωρίς όμως να ξεχνά και το σικελικό, τυραννικό του υπόβαθρο, με την εφαρμογή μεγαλεπήβολων οικοδομικών προγραμμάτων (με κυριότερο τον μνημειακό βωμό κοντά στο θέατρο των Συρακουσών, με διαστάσεις 199 X 23,5 μ, και το ίδιο το θέατρο στη Νεάπολη, οικοδομήματα διακοσμημένα με ολόγλυφες μνημειακές μορφές Τελαμώνων). Η Αυλή του στέγασε μερικούς από τους λαμπρότερους διανοουμένους και επιστήμονες της εποχής, με προεξάρχοντα βεβαια τον Αρχιμήδη. Βρίσκονταν σε διπλωματικές επαφές με τους ομολόγους του στην Ανατολή, και κυρίως με ιους Πτολεμαίους, στους οποίους δεν παρέλειπε να στέλνει πλούσια δώρα.

Συμμετείχε ενεργά στις δραστηριότητες του ελληνικού κόσμου της Ανατολής στέλνοντας προσφορές στα σημαντικότερα ιερά των ελληνικών πόλεων και βοήθεια στη Ρόδο μετά τον καταστροφικό σεισμό του 224, ενώ συμμετείχε και στους Ολυμπιακούς αγώνες όπως μαρτυρεί το γεγονός της παρουσίας της Νίκης ως ηνιόχου στα νομίσματά του, αλλά και το ότι έστησε έξι ανδριάντες του στην Ολυμπία περισσότερους από οποιονδήποτε άλλο θνητό. 


Πηγή κειμένου: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ, Εκδ. ΔΟΜΗ