Αμέσως μετά την είσοδο των Γερμανών στην Ελλάδα ένα πλήθος δημοσιογράφων και εκδοτών τάχθηκε υπέρ των κατακτητών συνιστώντας μάλιστα ενεργητική και άμεση συνεργασία μαζί τους. Πρώτος από όλους εκφράστηκε ο γνωστός ακαδημαϊκός και λογοτέχνης Σπύρος Μελάς.
Ο Μελάς, πεπεισμένος για τη νίκη του Άξονα, εκδηλώθηκε από τις πρώτες κατοχικές ημέρες. Eγραφε στην "Καθημερινή" της 4ης Μαϊου 1941: "Χάρις εις την γενναιόφρονα χειρονομία του Αρχηγού του Γερμανικού Έθνους οι πολεμισταί μας επιστρέφουν στα σπίτια τους. Ετσι επιστρέφουν μ' ευγνωμοσύνη σ' αυτόν και μ' ελαττωμένο τον πόνο τους"
Ακόμα στις 7 Μαϊου, τρεις μέρες αργότερα, αναφέρει: "Ο κ. Πρωθυπουργός εκάλεσε τους δημάρχους όπως "αποκατασταθή παρά τω λαώ η ειλικρινής και ανυπόκριτος συνεργασία μετά της Γερμανίας". Θα τολμούσα να προσθέσω μια λέξη ακόμα: και ενεργητική. Ο μόνος τρόπος ν' αντικρύσωμεν την "άνευ ορίων : καταστροφήν, όπως την εχαρακτήρισεν εις τον ιστορικόν του λόγον o Χίτλερ. Ο μόνος δρόμος για να περισώσουμε ό,τι είναι δυνατόν να περισωθή ακόμη, είναι αυτός. Ειλικρινής και ενεργητική συνεργασία με τον κατακτητή. Και στις 8 Μαϊου: "Οι Ελληνες είμαστε λαός περίεργος. Είχαμε κράτος ολοκληρωτικό και πολεμούσαμε με τη σημαία των Δημοκρατιών... Τέτοιου είδους αντίφασις ματάγινε ποτέ στην πολιτική ιστορία;... Φανταζόμουνα για μια στιγμή νίκη της σημαίας με την οποία πολεμούσαμε. Και γελούσα μέχρι δακρύων. Τι θα εσήμαινε η νίκη αυτή;... Πολιτική αυτοκτονία του νικητού. Τί θα γινότανε την επαύριον το ολοκληρωτικό καθεστώς μας; Στάχτη και καπνός...
 |
| Αριστερά o διάσημος συγγραφέας και δημοσιογράφος Σπύρος Μελάς, ο ενθουσιασμένος υμνητής των πρώτων κατοχικών ημερών. Δεξιά, o καθηγητής Σπυρ. Γαλανός, συνεργάτης της ιταλικής προπαγάνδας. |
Οι περισσότεροι δημοσιογράφοι τάχθηκαν με το μέρος των Γερμανών και συνεργάσθηκαν γράφοντας ύμνους και εγκωμιαστικά άρθρα υπέρ του Χίτλερ μερικές ημέρες ακόμα πριν από την αποχώρηση των στρατευμάτων κατοχής. Χαρακτηριστικό άρθρο της εποχής είναι το ακόλουθο:
"Η αγάπη του Αρχηγού της Γερμανίας προς την Ελλάδα είναι μεγάλη και ειλικρινής. Ας αφήσουμε λοιπόν κατά μέρος τα μίση και τας διχονοίας και ας προσβλέψωμεν προς την δημιουργίαν μιας αληθινά νέας Ελλάδος με αναπτερωμένα τα ηθικά ιδανικά, ηνωμένοι και ομονοούντες, με την στοργήν και την πραγματικήν προστασίαν την οποίαν μας εγγυάται η φωτεινή διάνοια ενός μεγάλου ανδρός, του οποίου η μόνη σκέψις και θέλησις είναι να δημιουργήση νέαν Ευρώπην, στηριζομένην επί της ισότητος και της δικαιοσύνης" (Σταύρος Ευταξίας, "Καθημερινή", 25 Μαϊου 1941).
Στην εφημερίδα "Κουαδρίβιο" - δημοσιογραφικό όργανο της ιταλικής προπαγάνδας- ένα άρθρο στις 20 Σεπτεμβρίου 1942 αναφέρει: "Ο Μουσολίνι είναι ακριβώς μία γιγαντιαίων διαστάσεων πολιτική φυσιογνωμία, είναι ένα πελώριον ορόσημον, ένα δυναμικόν και γεμάτο πληρότητα σύμβολον εις την πολιτικήν ιστορίαν της ευρωπαϊκής ηπείρου και συνεπώς του κόσμου. Τέκνον ενός αιώνος γεμάτου από τοξίνες γήρατος, εις όλα σχεδόν τα κεφάλαια της ζωής, o Μουσολίνι ενεφανίσθη με ηθικόν και πνευματικόν παράστημα Ηρακλέους... Επαναστάτης πολιτικός o Μουσολίνι, εύστροφος αλλά και δυναμικός και ατσαλένιος, ηρωικός στρατιώτης και παλαιός πολεμιστής, δεν εγνώρισε τον συμβιβασμόν, ούτε κατά την επαφήν του με τα πράγματα, ούτε μέσα του. Τα θυελλώδη του αισθήματα ποτέ μα ποτέ δεν του εθόλωσαν τη διαυγή και βαθείαν ενατένισίν του εις τα πράγματα..." (Ανδρέας Κονδάκης).
Διαβάζουμε στην εφημερίδα 'Πρωια", στις 17 Σεπτεμβρίου 1943: "O Φύρερ ησχολήθη εις τον τελευταίον λόγον του και πάλιν με την Ελλάδα. Το γεγονός τούτο εσχολιάσθη υπό των κύκλων τοι) Βερολίνου και επεστήθη άπαξ έτι η προσοχή εις την στάσιν την οποίαν η Γερμανία είχε λάβει πρότερον έναντι της Ελλάδος, στάσιν την οποίαν λαμβάνει και σήμερον. O γερμανικός λαός ουδέποτε είχεν οιασδήποτε φύσεως εχθρικάς διαθέσεις έναντι του ελληνικού λαού. Τουναντίον εθεώρησε πάντοτε την Ελλάδα ως κοιτίδα πολιτισμού. Ο Φύρερ εις τον σημαντικόν λόγον του, τον απαγγελθέντα την 4ην Μαϊου 1941 ενώπιον του Ράιχσταγκ, διετύπωσε την αντίληψιν ταύτην σαφώς. Ετόνισε τότε ότι κάμει διάκρισιν μεταξύ του ελληνικού λαού και των ανωτέρων εκείνων κύκλων, των επηρεασμένων υπό του εις την Αγγλίαν αφωσιωμένου μονάρχου, οίτινες είχον υπ' όψιν των περισσότερον την εξυπηρέτησιν της αγγλικής πολεμικής πολιτικής, παρά την εκτέλεσιν των πραγματικών καθηκόντων των ως ηγετών του ελληνικού κράτους και οι οποίοι έρριψαν την Ελλάδα εις έναν δι 'αυτήν ολέθριον πόλεμον... (Γεώργιος Καράντζας).
 |
| Δύο καθηγητές πανεπιστημίου, που εμφανίστηκαν στην δημόσια ζωή της Κατοχής. Αριστερά ο Κων. Μέρμυγκας (δημαρχος Αθηναίων) και δεξιά ο Κων. Λογοθετόπουλος (πρωθυπουργός). |
Στις 26 Οκτωβρίου 1941 στην εφημερίδα "Ακρόπολη' δημοσιεύθηκε ένα άρθρο του Ανδρέα Κονδάκη, παλαιού αξιωματικού των Βαλκανικών Πολέμων και της Μικρασιατικής Εκστρατείας, με τίτλο "Δεν θα επανέλθης ποτέ Γεώργιε":
Όταν o Στρατιώτης Βασιληάς πατέρας σου, Ελληνας αγνός, ετίθετο από τον αντάξιό του πολιτικό. τον Βενιζέλο, επί κεφαλής του Στρατού μας το 1912, συ ψυχρός μόνον παρατηρητής, κουρασμένος και αδιάφορος, παρηκολούθεις το Γενικό Στρατηγείο, στις ωραίες εξορμήσεις και νίκες του Ελληνικού Στρατού. Το ίδιο και στη Μικρασία το 1920-22 σ' έναν περιττό περίπατο ηρκέσθης.
Μετά την ανιστόρητη καταστροφή, τη Μικρασιατική, που ήταν επακολούθημα της διαιρέσεως των Ελλήνων, που προήλθε από την διάσπασι της ιστορικής δυάδος Κωνσταντίνου - Βενιζέλου χάρις στις ραδιουργίες του Μεταξά και ακόμη από την αιώνια Αγγλική πολιτική να εγκαταλείπωνται οι Σύμμαχοι για θύματα, όταν τούτο είναι αναγκαίον στην νέα πολιτική γραμμή της και να αποκλείωνται ακόμη από θαλάσσης κατόπιν, με την όχι πλήρη δικαιολογία του συναποκλεισμού των κατακτητών, ενώ o πατέρας σου έφευγε για δεύτερη φορά, θυσιάζοντας τον θρόνον του για να μη βλάψη την Ελλάδα, συ υπέγραφες αχάριστα, δουλικά και εγκληματικά την καταδίκη των φίλων της Δυναστείας σου πολιτικών, για να μη τυχόν χάσης τον θρόνον σου, δείχνοντας έτσι για πρώτη φορά ολοφάνερα πως η μεγαλύτερη χαμέρπεια της ανθρωπίνης ψυχής, η αχαριστία, ήταν ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά στην ψυχοσύνθεσή σου, την τόσο λίγο βασιλική.
Την ίδια αχαριστία έδειξες και απέναντι εκείνων των Ελλήνων ηγετών και παραγόντων που, διαπράττοντες ένα μοιραίο σφάλμα, παρέσυραν τους παλαιούς Κωνσταντινικούς και πολλούς συντηρητικούς Ελληνας και εβοήθησαν στην επάνοδό σου στον θρόνο.
Αφού ανεμίχθης στις εσωτερικές ραδιουργίες, στις οποίες σε ανέμιξεν o αριστοτέχνης σ' αυτές Ιωάννης Μεταξάς, προέβης στο πραξικόπημα της τραγικής δικτατορίας της 4ης Αυγούστου, εφίμωσες τον Ελληνικό Λαό και τον παρέδωκες από σαδιστική διάθεση και υπολογισμό ατομικού συμφέροντος και για εξυπηρέτησι ξένων συμφερόντων στην πιο στυγνή και αχαρακτήριστη τυραννία της τελευταίας τετραετίας, της οποίας τόσο τραγικό για την Ελλάδα μας υπήρξε το τέλος.
Τίποτε δεν μπορεί να μειώση τις ιστορικές ευθύνες τις οποίες φέρεις για την τεταρτοαυγουστιανή προδοσία του Βασιλικού σου όρκου προς το Ελληνικό Σύνταγμα, επίορκε Βασιληά.
Ωρκίσθηκες να τηρήσης το Σύνταγμα και να διαφυλάξης τις ελευθερίες του Ελληνικού Λαού και συ υποδούλωσες αυτόν εσωτερικώς και ωδήγησες την Πατρίδα μας ανοήτως εις εσφαλμένη πολιτική γραμμή και σε πολέμους καταστρεπτικούς γι ' αυτή, παρά τας γνώμας των υπευθύνων διαπρεπών ανωτάτων στρατιωτικών ηγετών, από πείσμα και προσωπικό συμφέρον, αντίθετον με το πραγματικό συμφέρον της Ελλάδος.
Επέβαλες στην Ελλάδα μας την θλιβερή και τραγική 4η Αυγούστου, η οποία, ως συμμορία και ως άθροισμα ακρίδων επέπεσε κατά του εξαπατηθέντος Ελληνικού λαού, τον οποίον εφίμωσε. ετυράννησε, διέφθειρε την νεολαίαν του, κατεδίωξε πάντας τους παλαιούς πολεμιστάς, τους στυλοβάτας αυτούς του Εθνικού Μεγαλείου, κατήργησε τους νόμους προστασίας τους οποίους οι πραγματικοί φίλοι των παλαιών πολεμιστών, ο ηρωικός και μέγας πατριώτης στρατηγός Πάγκαλος, ο Γενικός Επιτελάρχης των ευτυχών της Ελλάδος ημερών, o υπουργός Στεφανόπουλος και o στρατηγός Κονδύλης εψήφισαν, ηρνήθη την ηθικήν και υλικήν αμοιβήν και αποκατάστασιν εις τους παλαιούς πολεμιστάς και αναπήρους, παρέλειψε να χορηγήση εις τούτους το ηθικόν προβάδισμα όπως εις όλα τα κράτη απενεμήθη, κατεδίωξε τον υποφαινόμενον αρχηγόν της Συνομοσπονδίας των και τους προέδρους των, περιφρόνησε τους αναπήρους, κατεδίωξε τους αληθείς πατριώτες. επεχείρησε να δημιουργήση τεταρτοαυγουστιανόν στρατόν κατά του οποίου ήτο θλιβερά πρόκλησις η διοίκησίς του από έναν ψυχοπαθή υπουργό, τον Παπαδήμα, εκ των κορυφαίων υπευθύνων της εθνικής συμφοράς, ελήστευσε τον δημόσιον και ιδιωτικόν πλούτον, ενέκρωσε την εθνική οικονομία, θέσασα επί κεφαλής της έναν στενοκέφαλον αρνησία τραπεζιτικόν όστις αφήκε την χώραν κατά τον πόλεμον γυμνήν από πρώτες ύλες, ιματισμόν, εφόδια στρατού, επισιτισμόν, είτε από κακήν συναλλαγματικήν πολιτική, είτε, ίσως όπως πολλοί πιστεύουν, και εκ προθέσεως κατ' εντολήν των εν αμαρτίαις συμμάχων ανωτέρων του, ίνα παραμείνη αυτούσιον το συνάλλαγμα προς συναποκόμισιν κατά την εκ των προτέρων προσχεδιασμένην φυγήν σου και φυγήν των. Εδημιούργησε τον σάλον εις την παιδείαν και την Εκκλησίαν της χώρας και τις στρατιές των αργομίσθων της ΕΟΝ, η οποία ενώ ήτο ως Ιδέα αρίστη και τιμία, εξέπεσε στην συνείδησι της κοινής γνώμης εξ αιτίας της 4ης Αυγούστου και της ακολουθείσης γραμμής της διαφθοράς και της σπατάλης και γιατί επεχειρήθη να γίνη οργάνωσις από εθνική, προσωπική.
Δεν αφήκε τίποτε από τον δημόσιον και ιδιωτικόν πλούτον, από τα χρήματα των κοινωνικών ασφαλίσεων, των ασφαλιστικών ταμείων, των φιλανθρωπικών ιδρυμάτων, των διαφόρων οργανισμών, των κληροδοτημάτων και των αναθημάτων ακόμη της Παναγίας της Τήνου, που να μη αφαιρέση και να μη διασπαθίση ή συναποκομίση.
Αφήκες την Ελλάδα να διοικήται από ένα Ρασπουτινιακό τύπο, τέως δημοσιογράφο, τον μοιραίο Διάκο, όστις διέφθειρε υπερκυβερνών τα πάντα, εδημιούργησε στρατιές χαφιέδων και πραιτωριανών και ανήγαγε την δωροδοκίαν και μονοπώλησιν των διοικητικών εργασιών σε θρησκεία, έγινεν όργανον ξένων συμφερόντων και ωδήγησε την Ελλάδα μαζί σου στην καταστροφή.
Ο μεγάλος πατέρας σου επέμενε κακώς ή καλώς, είναι άλλο ζήτημα, να κρατήση την Ελλάδα ουδετέραν, όταν η Γερμανία ήτο μόνη, η Γαλλία ήτο πανίσχυρος και με την Ιταλία στο πλευρό της, τον αγγλικό στόλο κυρίαρχο και το όπλο της αεροπορίας χωρίς την σημερινή του τιτάνεια ισχύ και εξέλιξη και όλον τον κόσμον κατά της Γερμανίας, συ πώς δεν επροτίμησες την ουδετερότητα, αλλά με την Γαλλία πεσμένη και την σημερινήν Μουσολινιακή Ιταλίά σύμμαχο ετάχθης αντιμέτωπος, ενώ ήτο δυνατόν να μείνης ουδέτερος;
Διέπραξες την φοβερήν και παρά το Ελληνικόν συμφέρον, αλλά και από κουφότητα και πείσμα πράξι της συνεχίσεως του πολέμου και ενώ επέκειτο η γερμανική επίθεσις και μετά την έναρξί της και μάλιστα χωρίς καμμία σχεδόν ουσιαστική βοήθεια, μετά την οποίαν και πάλιν δεν ηθέλησες ν' ανανήψης, ουδέ v' αφήσης μέχρι της τελευταίας στιγμής σε άλλα ισχυρότερα μυαλά και μπράτσα το βαρύ φορτίον να σώσουν πολλά που θα ηδύναντο να περισωθούν, χάρις στον ιπποτισμόν και τον προς τους αρχαίους και νέους Ελληνας μαχητάς θαυμασμό του Αρχηγού του Γερμανικού Κράτους, του πραγματικού τούτου αναδημιουργού της φασιστικής Ιταλίας, αλλά εδραπέτευσες με τους Τσουδερούς σου, συναποκομίζοντας το συνάλλαγμα και το χαρτονόμισμα του ελληνικού λαού, εις ον αφήκες μόνον ημερών σιτάρι για να τραφή και τις αποθήκες άδειες.
Περιφρόνησες όλους τους πραγματικούς φίλους του Πατέρα σου, όλους όσοι εβοήθησαν την δυναστείαν σου και υπέφεραν, εξωρίσθησαν, εδεινοπάθησαν και κατεστράφησαν κατά το 1917-20 και εκείνους που σε εβοήθησαν, παίρνοντας την πρωτοβουλίαν να ξαναπάρης τον θρόνον σου, όλες τις ηθικές αξίες του τόπου και στην ιστορικήν χώρα που εδημιούργησε τον Μυκηναϊκόν πολιτισμόν, τον πολιτισμόν της κλασσικής εποχής των Αθηνών, της Σπάρτης, των Θηβών και της Μακεδονικής Πέλλης, τον Βυζαντινόν πολιτισμόν, στην Χώρα που εγέννησε τον Όμηρο, τον Ορφέα, τον Πυθαγόρα, τον Ιπποκράτη, τον Ησίοδο, τον Απολλώνιο, τον Τυανέα, τον Λυκούργο, τον Ηρόδοτο, τον Αναξαγόρα, τον Περικλή, τον Φειδία, τον Ικτίνο, τον Σωκράτη, τον Πλάτωνα, τον Μιλτιάδη, τον Θεμιστοκλή, τον Λεωνίδα. τον Επαμεινώνδα, τον Μέγαν Αλέξανδρον, τους Κωσνταντίνους της βυζαντινής και της νεωτέρας Ελλάδος, τον Τρικούπη και τον Βενιζέλο και τους τόσους σοφούς, καλλιτέχνες και μεγάλους βασιλείς και ήρωες, τα υόσα ολοκαυτώματα του 1821, συ αφού κατήργησες τις ελευθερίες του ελληνικού λαού τού επέβαλες τους Διάκους, τους Παπαδήμηδες, τους Αρβανίτηδες, τους Σπέντζηδες και τους Μαντζούφηδες.
Ήσκησες διπρόσωπον εξωτερικήν πολιτικήν όπως και εσωτερική και ανεμίχθης σε ραδιουργίες με τον αριστοτέχνη σ' αυτές δικτάτορά σου, προς κάθε κατεύθυνσιν και όταν αυτές απεκαλύφθησαν, προτίμησες να κωφεύσης στη λογική και σώφρονα φωνή ξένων σειρήνων. Εγινες όργανον της διεθνούς πλουτοκρατίας, όπως απαράλλακτα και στην Ελλάδα υπεστήριξες τα πλουτοκρατικά συγκροτήματα, τους ανθρώπους του Σίτυ και πάντας αρριβίστας και παρέδωκες τα άγια στους κύνας και τις μαργαρίτες στους χοίρους.
Κατά τους δύο τελευταίους πολέμους αφήκες τον Στρατό χωρίς Αρχιστράτηγο ουσιαστικά και εστέρησες με τον Παπαδήμα ηρωικούς, μορφωμένους και επιλέκτους αξιωματικούς που θα ήσαν το καύχημα του Στρατού και πολύτιμοι εμπνευσταί της τιμής, να πολεμήσουν πλαισιώνοντας τις ανώτερες και τις κατώτερες μονάδες του στρατού.
Έμενες, συ ανώτατος αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων, με την βαρειά κληρονομιά του υιού του Κωνσταντίνου, κλεισμένος στο ξενοδοχείον της "Μεγάλης Βρεταννίας" αντί να πας στο μέτωπο, να συμμεριοθής τους κόπους και τις κακουχίες, τις χαρές και τις λύπες του Στρατού σου, να αντιληφθής και να ικανοποιήσης τις ανάγκες του, να εμπνευσθής από τον άφθαστο ηρωισμό της Ελληνικής αγροτιάς και εργατιάς και από τον απαράμιλλο παλληκαρισμό του Έλληνα αξιωματικού, που έχυναν αφειδώς το τίμιο αίμα τους και να τον εμπνεύσης όπως έκαναν και κάνουν και σήμερον άλλοι αρχηγοί κρατών, o Φύρερ, o Αντωνέσκου, o Λεοπόλδος του Βελγίου, του οποίου θα ήτο τιμή σου και συμφέρον της Ελλάδος εάν ηκολούθεις το παράδειγμα της θυσίας και της συνέσεώς του.
Έπειτα από τρεις χιλιάδες χρόνια σου έδωσε η Τύχη την ευκαιρία να γίνης νέος Λεωνίδας, πίπτοντας στις νέες Θερμοπύλες, τις οποίες συ εδημιούργησες, με την γραμμήν που ηκολούθησες και συ επροτίμησες να φύγης για την Αφρική. Ομιλείς προς τον κόσμον ολόκληρον ωσάν να είσαι o εκλεκτός του Ελληνικού λαού και βεβαιώνεις την κοινήν γνώμην του κόσμου, και ιδία της Αγγλίας και της Αμερικής πως ο Ελληνικός λαός σού μένει πιστός και σε περιμένει να τον διοικήσης και πάλι και πως τώρα τον εκπροσωπείς.
Πρέπει να πεισθής, αν δεν επείσθης, και πρέπει να μάθη η κοινή γνώμη όλου του κόσμου πως στην Ελλάδα κανείς δεν σε θέλει, κανείς δεν σε περιμένει. Το μόνον που κατώρθωσες αρνητικώς είναι να ενώσης όλους τους Ελληνας σε μια γρανιτώδη απόφασι, σε μια ιερά συμφωνία, σε μια απόφασι θεάς δικαιοσύνης και καθάρσεως, είναι η πανελλήνιος απόφασις να μη σου επιτραπή οπωσδήποτε και ποτέ η επάνοδος στην Ελλάδα που ποτέ δεν ένοιωσες, ποτέ δεν αγάπησες, ποτέ δεν υπηρέτησες, αλλά την επρόδωσες.
Ήσουν πάντοτε αχάριστος και ξένος προς το ελληνικόν αίσθημα. Τώρα το μόνο σου καθήκον είναι να σιωπήσης και να μας βοηθήσης έτσι να σε ξεχάσωμεν, σε και τα έργα σου, να επουλώσωμεν ηνωμένοι τις βαρειές πληγές που μας αφήκες, να φροντίσωμεν για τον επισιτισμό μας, για την πρόνοια και την προστασία των παλαιών πολεμιστών μας και των θυμάτων πολέμου, για το νόμισμά μας, για την καταπολέμησιν της ανεργίας και για την άρσι των αδικαιολογήτων παρεξηγήσεων.
Οπωσδήποτε, Γεώργιε, και σε κάθε περίπτωσι πιθανή ή απίθανη, πρέπει να γνωρίζης ότι o ελληνικός λαός και προ πάντων ημείς, οι παλαιοί πολεμισταί, οι συμπολεμισταί του πατέρα σου και οι ανάπηροι, οι παλαιοί και νέοι που εδημιούργησες και εγκατέλειψες, θα σου φράξωμεν τον δρόμον της επανόδου σου
Στην ίδια εφημερίδα, στο φύλλο της 17ης Ιουνίου 1942, δημοσιευόταν το ακόλουθο άρθρο του Α. Κονδάκη με τον χαρακτηριστικό τίτλο "Η Νέα Ευρώπη":
"Ο 20ός αιών γεννά την νέαν μορφήν ζωής των ανθρώπων. Οσοι παριστάμεθα μάρτυρες του οδυνηρού αυτού τοκετού, είναι φυσικόν να μην έχωμεν πλήρη αίσθησιν του τρομακτικού όσο και μεγαλοπρεπούς γεγονότος που συντελείται ενώπιόν μας.
Με ανάλογον λάμψιν κατηύγασαν την ζωήν και με ανάλογον ορμήν την συνεκλόνισαν μόνον τα μεγάλα θρησκευτικά κινήματα των αιώνων.
Και τότε όμως, όπως και σήμερον, έπρεπε κανείς να κραδαίνεται από πίστιν, να πάλλεται από έξαρσιν και ιδεολογικήν μέθην δια να ίδη, να αισθανθή και να χαρή το γεγονός.
Εις την κοσμογονίαν αυτήν του 20ού αιώνος, κέντρον είναι και πάλιν το πλέον ανήσυχον αλλά και πλέον νευρώδες τμήμα του κόσμου, η γηραιά μας, αλλά πάντοτε πλήρης από χυμούς νέας ζωής, Ευρωπαϊκή Ηπειρος. Μετά μίαν αποτυχούσαν χειρουργικήν επέμβασιν τόσον επώδυνον που της εστοίχισεν τόσον αίμα εις τας αρχάς του αιώνος, η Ευρώπη ευρίσκεται ικανή είκοσι χρόνια αργότερον, να αντικρύση και να ζήση την πλήρη ιστορικήν ευθύνην, να υποστή αυτόν τον μεγαλειώδη τοκετόν, του οποίου παριστάμεθα μάρτυρες.
Δεν θα ημπορέση κανείς να συλλάβη το ιστορικόν μεγαλείον των στιγμών που ζούμε και να καταλάθη αυτό το οποίον έρχεται, αυτό που λέμε νέαν μορφήν ζωής, εάν δεν σκεφθή και δεν αισθανθή τι θα εγίνετο εις ην περίπτωσιν η Ευρώπη δεν έκλεινε μέσα της τας αναγκαίας δυνάμεις ζωής, τας ικανάς να την συγκρατήσουν κατά τας κρισίμους ώρας του τοκετού και να την καταστήσουν δυνατήν να φέρη εις πέρας την αποστολήν της. Τι θα εγίνετο λοιπόν; Η Βρεταννική Αυτοκρατορία μετά δύο αιώνων κοσμοκρατορίαν εθυθίζετο εις το βάραθρον της ιστορικής παρακμής, κύπτουσα υπό το βάρος ενός βιολογικού γήρατος και μιας αμειλίκτου ιστορικής ανάγκης, που προέκυπτεν από την νέαν οικονομίαν των δυνάμεων και την νέαν διάταξιν των αξιών της ζωής εις τον πλανήτην.
Επί έναν σχεδόν αιώνα η Αγγλία έπαυσε να στηρίζεται από τους ισχυρούς βραχίονας και να οιστρηλατήται από τας θυελλώδεις ψυχάς της ηγεσίας της, που επετούσε με τιτάνιον δύναμιν όσον και με κέφι επάνω από τους ωκεανούς, μεθυσμένη από την ιδέαν μιας ιστορικής αποστολής. Μετά τους Ποντοπόρους, τους Πειρατάς, τους Νέλσωνας, και αντ' αυτών η Αγγλία παρήγαγε, κατά την τελευταίαν Ιδίως 50ετίαν, μαλθακούς λόρδους, μεθυσκομένους από ουίσκυ και όχι από ιδεολογικήν μέθην, παρήγαγε τοκογλύφους, τύπους των σαλονιών. κομψούς, πνευματώδεις και υποκριτάς, αλλά όχι τραχείς και σκληρούς άνδρας, όχι ήρωας. Εξ άλλου η γενέτειρα των νέων μορφών εις την οικονομίαν και των νέων θεσμών πολιτικής και κοινωνικής ζωής, η γενέτειρα των κοινοβουλίων του λιμπεραλισμού και της καπιταλιστικής προόδου, εγήρασε μαζί με αυτάς τας μορφάς ζωής που εμεγαλύνθη και ελαμπρύνθη, να προσφέρη νέας ιδέας δια την οργάνωσιν της ζωής του κόσμου, και ενώ αι μορφαί ζωής εις τας οποίας εστηρίζετο η ύπαρξίς της είχον πλέον ξεπερασθή ιστορικώς, ενώ o λιμπεραλισμός επέθαινε μαζί με την καπιταλιστικήν οργάνωσιν της κοινωνίας, αυτή, η Αγγλία, παρέμενε προσκεκολλημένη ως όστρακον εις τας χαρτίνας αυτάς καταστάσεις που ο ισχυρός άνεμος ζωής του 20ού αυτού αιώνος έρριχνε με μανίαν εκρηκτικήν πολλές φορές και χωρίς οίκτον.
Συγχρόνως νέαι γιγαντιαίαι καπιταλιστικαί δυνάμεις ανεπτύχθησαν εις τον κόσμον, ετελειοποίησαν την τεχνικήν των, εξεμεταλλεύθησαν υπερόχως τας πλουτοπαραγωγικάς δυνατότητας του εδάφους των, εξοικειώθησαν με τας μεγάλας ωκεανικάς οδούς και συνήντησαν την Αγγλικήν αυτοκρατορίαν εις τας Ιδίας της πηγάς πρώτων υλών και αγοράς καταναλώσεως, την συνήντησαν, την συνηγωνίσθησαν και την ανέτρεψαν. Πρόκειται περί της Αμερικής και της Ιαπωνίας.
Άλλαι δυνάμεις με τεχνικήν υπεροχήν, με επιστήμην, με προλεταριακόν σφρίγος, έφθασαν ταχέως και εξεπέρασαν την αγγλικήν ακμήν και άνοιξαν την θύραν εις την σοσιαλιστικήν οργάνωσιν της παραγωγής, ενώ συγχρόνως εσχημάτιζον με την βοήθειαν μιας άνευ προηγουμένου βιολογικής ακμής και φυλετικής υγείας, στρατιωτικόν μηχανισμόν προωρισμένον να καταπλήξη τον κόσμον.
Μετά την κατάκτησιν την Αιθιοπίας και την ήτταν των κυρώσεων και την Ιταλικήν Φασιστικήν ανάστασιν, o Γερμανικός κολοσσός εγερθείς μετά την πτώσιν του 1918 με νέον κύμα θυελλώδους αίματος εις τας φλέβας, με την υποδειγματικήν σοσιαλιστικήν του οργάνωσιν, με το επαναστατικόν σφρίγος που του εχάρισεν η εθνικοσοσιαλιστική του επανάστασις, εστάθη απέναντι του αναιμικού φάσματος της Αγγλικής Αυτοκρατορίας και του ανέγνωσε εις μίαν σειράν μαχών του 1940 και 1941 την ιστορικήν του καταδίκην.
Τέλος αυτή η γηραιά Αλβιών, η οποία κατά την ακμήν της ηδυνήθη να παρουσιάση από τα 39 εκατομμύρια της εποχής των Ναπολεοντείων πολέμων, 40 εκατομμύρια κατοίκων εις διάστημα 50 μόλις ετών, είχεν από νουν τους θανάτους, ενώ η όλη των παράστασις εις τον κόσμον είναι η πονηρία και ο δόλος, διότι η ζωή είναι κυρίως θέλησις και δύναμις.
Είναι μήπως ανάγκη να σημειώσωμεν ότι η Αγγλία, επιμένουσα να διατηρήση με την απάτην, την διαίρεσιν και τον δόλον ένα άθλιον καθεστώς, αλλ' ανίκανη να σταθή εις τα πόδια της, απετέλει τον πρώτον, τον μέγαν κίνδυνον του πολιτισμού, του oποίου παριστάνει τον θεματοφύλακα;
Είναι ανάγκη να υπογραμμίσωμεν ότι αν η Ευρώπη δεν διέσωζε, παρ' όλας τας αλύσεις των Βερσαλλιών, τας οικονομικάς κρίσεις και τας κοινωνικάς διαταραχάς, την Γερμανικήν ηγετικήν ομάδα και την Φασιστικήν επανάστασιν του Μουσολίνι, πρώτου φασιστού, και δεν απεκάλυπτε την μεγαλειώδη εκείνην έκκρισιν υγείας και υπεροχής που παρουσίασε μεταξύ Ρήνου και Βιστούλα, ότι δηλαδή αν η Ευρώπη δεν είχε λάβει το θείον δώρον του ιστορικού και πολιτικού δόγματος της Ιταλίας και της Γερμανίας, θα ήτο την στιγμήν αυτήν σαπισμένη μέσα εις την φλυαρίαν των πλουτοκρατικών παρασίτων που θα ερητόρευαν εις τα κοινοβούλια, μέσα εις την καφενοβιακήν σκηνοθεσίαν της πλουτοκρατικής ζωής. Αιώνων μίσος, κρυμμένον εις τα βάθη της καρδίας των υποδεεστέρων ασιατικών φυλών, θα εξέσπα επάνω εις μίαν παρηκμασμένην Ήπειρον δια να ρίξη όλα, δια να μεταβληθή o κάθε Ευρωπαίος εις υπηρέτην ενός φανατικού της Ανατολής.
Ο Γερμανικός λαός μετά του Ιταλικού εσηκώθη ως ηγέτης προστάτης εις την Ευρώπην. Μαζί του όλοι οι νεαροί, οι ακμαίοι λαοί της Ηπείρου και αι ζωνταναί κοινωνικαί δυνάμεις των άλλων φίλων λαών, ύψωσαν το γρανιτώδες τείχος επάνω εις το oποίον έσπασεν η πλημμύρα της ασιατικής βαρβαρότητος, σατανικά προετοιμασμένη από τους εβραιομπολσεβίκους του Κρεμλίνου. Η νίκη δεν είναι μόνον βεβαία, είναι αμείλικτος ανάγκη ζωής. Eκτός της νίκης η Ευρώπη δεν έχει να συναντήση παρά τον πλέον ταπεινωτικόν και τον πλέον φρικτόν θάνατον. Η αναρχία των μπολσεβίκων και η γεροντική αναιμία των Αγγλοπλουτοκρατών θα παραδώσουν το ευκλεές τούτο τμήμα του κόσμου εις την ασιατικήν δήωσιν. Αλλά, νατην, έρχεται η νίκη. Γήρας της είναι το πιστεύω των τιμίων και φωτισμένων ευρωπαϊκών πνευμάτων, είναι η Αξονική ειρήνη με τας ηνωμένας πολιτείας της Ευρώπης, με την ελευθερίαν, με την εργασίαν, με την δικαιοσύνην και με την αρετήν.
O ελληνικός λαός με τας απαραμίλλους παραδόσεις πολιτισμού, την επίκαιρον γεωγραφικήν του θέσιν και με την βιολογικήν του έξαρσιν, έχει κάθε δυνατότητα να καταλάβη μίαν εξέχουσαν θέσιν εις την ευγενή άμιλλαν δια την ευημερίαν του κόσμου και δια την πρόοδον του πολιτισμού. Η σημερινή κοινωνική του αναπηρία δεν επιτρέπεται να σταθή εμπόδιον εις την ζωήν του. Εμπρός εις την πνοήν της μεγάλης Μεσογειακής μας γείτονος έχομεν την ευκαιρίαν να εκτιμήσωμεν το ιστορικόν άλμα που επέτυχε τόσον εγκαίρως δια τον συγγενή λαόν η ρωμαλέα ηγεσία του Μουσολίνι.
Ο ελληνικός λαός, με επί κεφαλής τους Παλαιούς του Πολεμιστάς, ας αισθανθή την πραγματικότητα και έστω και αργά ας εγχειρισθή, ας αποτοξινωθή και ας τοποθετηθή με όλην του την θέλησιν και με όλην του την αλκήν, οριστικά και γενναία εις την Νέαν Ευρώπην που σχηματίζεται από την νίκην του Αξονος".
Μετά το τέλος του πολέμου και την απελευθέρωση ο Κονδάκης δικάσθηκε στο Δικαστήριο Δοσιλόγων στην Αθήνα. Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας και ενώ οι μάρτυρες κατέθεταν, έγειρε το κεφάλι του και λιποθύμησε. Οι χωροφύλακες που έτρεξαν διαπίστωσαν τον θάνατό του. O ιατροδικαστής που ενήργησε τη νεκροψία αποφάνθηκε ότι ο θάνατος του Κονδάκη προήλθε από "κρίση ασθενείας εξ' εχινοκόκκου".
Πηγή κειμένου: Ιάκωβος Περ. Χονδροματίδης - "Η ΜΑΥΡΗ ΣΚΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ"
