Ασκληπιός

Ασκληπιός

Ο Ασκληπιός είναι από τους νεότερους θεούς του ελληνικού πανθέου. Λειτουργική προσωποποίηση του ιδανικού γιατρού, κατά την πιο διαδεδομένη εκδοχή του μύθου του, ο Ασκληπιός ήτανε γιος του Απόλλωνα και της Κορωνίδας, κόρης του Θεσσαλού βασιλιά Φλεγύου. Ο Πίνδαρος στον τρίτο Πυθιόνικο, που αφιέρωσε στο Συρακούσιο τύραννο Ιέρωνα, αναφέρει πως η Νύμφη, αν και ήταν έγκυος από το θεό, κοιμήθηκε με τον Ίσχυ, γιο του Ελάτου, εξοργίζοντας για την απιστία της τον Απόλλωνα, που ζήτησε από την αδελφή του Άρτεμη να τη θανατώσει. Μαζί μ αυτήν πέθαναν και πολλοί συμπολίτες της από μία τρομερή επιδημία. Όμως την ώρα της νεκρικής πυράς, ο θεός έσωσε το γιο του, παίρνοντάς τον από το σώμα της νεκρής μητέρας του, και τον παρέδωσε στον Κένταυρο Χείρωνα για να τον αναθρέψει. Από το Χείρωνα ο Ασκληπιός έμαθε την τέχνη της ιατρικής κι έσωζε τους ανθρώπους. Οι ικανότητές του ήταν μάλιστα τόσο μεγάλες ώστε ανάσταινε και νεκρούς, κινώντας το φθόνο των Ολυμπίων και την οργή του Δία που τον κεραυνοβόλησε, οι Επιδαύριοι όμως, προκειμένου να συνδέσουν το μύθο της γέννησης του Ασκληπιού με την περιοχή τους, ισχυρίζονταν ότι η Κορωνίδα βρέθηκε στην Επίδαυρο τον καιρό του τοκετού της και αμέσως μετά εγκατέλειψε το νεογνό Ασκληπιό στο Μύρτιο όρος, όπου τη φύλαξή του ανέλαβε ένας σκύλος και το θηλασμό του μία κατσίκα.

Ενας άλλος μεσσηνιακός μύθος αναφέρει ως μητέρα του Ασκληπιού την Αρσινόη, ενώ η ένταξη του Ασληπιού στο θεσσαλικό κύκλο (συμμετοχή στην Αργοναυτική εκστρατεία και στο κυνήγι του Καλυδώνιου κάπρου) είναι ασφαλώς μεταγενέστερη και επιδιώκει την παγίωση του λυτρωτικού μύθου του ανθρώπου-γιατρού.

Ηρωας ή θεός ο Ασκληπιός λατρεύτηκε σε ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο και στις αποικίες, ιδιαίτερα στους κλασικούς και μεταγενέστερους χρόνους. Ο Όμηρος πάντως τον αναφέρει μονάχα ως πατέρα των δύο ηρώων γιατρών της Ιλιάδας Μαχάωνα και Ποδαλείριου.

Εξελισσόμενος σε θεότητα της ελληνικής μυθολογίας, ο Ασκληπιός δεν εγκατέλειψε τους ανθρώπους. Η δελφική θεολογία αντικατέστησε με αυτόν τη λαϊκή θρησκεία του Απόλλωνα-ιατρού, καθώς η υγεία αποτελεί ατομική παρά κοινωνική ανάγκη του ανθρώπου, και γι' αυτό αναγνώρισε την Επίδαυρο ως μητρόπολη της θρησκείας του Ασκληπιού.

Έτσι, το πιο φημισμένο Ασκληπιείο ήταν της Επιδαύρου, όπου η λατρεία του χαρακτηριζόταν από την εγκατακοίμηση, την παραμονή δηλαδή των ασθενών μέσα στο ιερό, όπου ο θεός εμφανιζόταν στον ύπνο τους, τους εξέταζε και τους σύστηνε την κατάλληλη θεραπευτική αγωγή.

Τα Ασκληπιεία ήταν χτισμένα σε τοποθεσίες υγιεινές, μέσα σε δάση ή κοντά σε ιαματικές πηγές, και μέρος της θεραπευτικής προετοιμασίας ήταν το λουτρό, η δίαιτα και η γυμναστική. Άλλα περίφημα Ασκληπιεία υπήρχαν στην Αθήνα —όπου επιγραφή αποκαλύπτει και το έτος της ίδρυσής του: 421 π.Χ., στον Πειραιά (408 π.Χ.), στην Κω και στα Τρίκαλα.

Τ' αγαπημένα δέντρα του θεού ήταν το κυπαρίσσι, το πεύκο και η ελιά και αφιερωμένα ζώα το σκυλί, ο πετεινός, η κατσίκα και ιδίως το φίδι, που κατά το μύθο είχε εκθρέψει ο ίδιος ο Ασκληπιός στο Πήλιο, και ήταν το κυριότερο σύμβολό του, τυλιγμένο στη ράβδο του.

Ως παιδιά του Ασκληπιού αναφέρονται ο ήρωας γιατρός της Ιλιάδας ΜαΧάων, ο οποίος θεράπευσε τον πληγωμένο Μενέλαο και το Φιλοκτήτη και συγκαταλέγεται ανάμεσα στους Αχαιούς που εγκλείστηκαν στο Δούρειο Ιππο. Κατά το μύθο, ο Μαχάων φονεύτηκε από τον Ευρύπυλο και τα οστα του μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα από το Νέστορα.

Αδελφός του Μαχάονα ήταν ο Ποδαλείριος, ο οποίος κατά τη διάρκεια του ταξιδιού επιστροφής του στην Ελλάδα, ναυάγησε στις ακτές της Καρίας κι εγκαταστάθηκε στην πόλη Σύρνα. Άλλος μύθος όμως παραδίδει ότι ο Ποδαλείριος διασώθηκε από κάποιο βοσκό ονόματι Βύβασσο και θεράπευσε την κόρη του βασιλιά της Καρίας Δαμαίθου, που είχε τραυματιστεί από πτώση, την παντρεύτηκε και έλαβε ως προίκα τμήμα του βασιλείου του πατέρα της. Στη συνέχεια, ο Ποδαλείριος ίδρυσε τις πόλεις Σύρνα και Βύβασσο.

Ωστόσο οι κάτοικοι της Κω ισχυρίζονταν ότι οι δύο γιοι του Ασκληπιού εγκαταστάθηκαν στο νησί τους και έγιναν οι γενάρχες των Ασληπιάδων, των ιατρών που είχαν συστήσει μια πραγματική συντεχνία και παρέδιδαν τα μυστικά της επιστήμης τους μέσα από μια μυσταγωγική διαδικασία μόνο στους απογόνους τους.

Ως κόρη ή —σπανιότερα— σύζυγος του Ασκληπιού αναφέρεται η Υγεία, προσωποποίηση της ομώνυμης έννοιας, η οποία δεν είχε αρχικά αυτόνομη υπόσταση, αλλά η ιδιότητά της αποδιδόταν σε  άλλες θεότητες, όπως στην Αθηνά.

Αλλα παιδιά του Ασκληπιού αναφέρονται η Πανάκεια, η Ακεσώ, ο Αλεξήνωρ, ο Αετός, ο Ιανίσκος και ο Τελεσφόρος.

Πηγή κειμένου: Μυθολογία των Ελλήνων,  Σοφία Ν. Σφυρόερα