Τυνδαρίς

H Τυνδαρίς, μία από τις τελευταίες ελληνικές αποικίες στη Σικελία, ιδρύθηκε το 396 π.Χ. από τον Διονύσιο Α' των Συρακουσών στο υπερυψωμένο μέρος ενός βραχώδους ακρωτηρίου, στη βορειοανατολική ακτή της Σικελίας. H πόλη σύντομα κατοικήθηκε κυρίως από Μεσσήνιους.Μετά το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου (404 π.Χ.) οι Μεσσήνιοι είχαν διωχθεί από τους Σπαρτιάτες και είχαν καταφύγει στην Κεφαλονιά και στη Ναύπακτο. Στη συνέχεια εκδιώχθηκαν και από τους τόπους αυτούς και στρατολογήθηκαν από τον τύραννο των Συρακουσών. Στην αρχή εγκαταστάθηκαν στη Μεσίνα (Μεσσήνη) και στη στη νεοϊδρυθείσα Τυνδαρίδα. H ονομασία της πόλης οφείλεται στον μυθικό βασιλιά της Μεσσηνίας, Τυνδάρεω, πατέρα της Ελένης και των Διόσκουρων. Αργότερα η πόλη διευρύνθηκε με την εγκατάσταση και άλλων αποίκων.

Η πόλη-οχυρό, κτισμένη σε προνομιακή θέση και προστατευμένη γεωγραφικά, ήταν κυρίως προσβάσιμη από τα δυτικά. Το γεγονός αυτό επέτρεψε στους αποίκους να προβούν σε οχυρώσεις μόνο στα πιο ευάλωτα σημεία.

Το τυπικό πολεοδομικό σχέδιό της χαρακτηριζόταν από τρεις φαρδιές πλατείες παράλληλες με την ακτογραμμή, οι οποίες τέμνονταν, κατά διαστήματα περίπου 30 μ., από δευτερεύοντες δρόμους, οι οποίοι ακολουθούσαν την κλίση του λόφου. Τα οικοδομικά τετράγωνα, μήκους περίπου 78 μ., ήταν παράλληλα με την ακτή. Το θέατρο και η Αγορά της αρχαίας ελληνικής αποικίας, τέλεια ενσωματωμένα στο ορθογωνισμένο τοπογραφικό σχέδιο της πόλης, βρίσκονταν στην κορυφή της πιο υπερυψωμένης βασικής οδικής αρτηρίας. H Τυνδαρίς υπήρξε από τις πρώτες αποικίες που συμπαρατάχθηκαν στο πλευρό του Τιμολέοντα αμέσως μετά την άφιξή του στη Σικελία το 344 π.Χ. Τις επόμενες δεκαετίες, μέσα σε ένα ειρηνικό κλίμα, κατασκευάστηκαν στην πόλη τα μνημεία Το θέατρο των τελών του 4ου αι. αποτελεί το πιο αντιπροσωπευτικό δείγμα αυτής της περιόδου. Την εποχή της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας το θέατρο, του οποίου η σκηνή ευθυγραμμιζόταν ουσιαστικά με τη μεγάλη πλατεία στο κέντρο της πόλης, υπέστη τροποποιήσεις για να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις της αρένας: κατεδαφίστηκε η σκηνή, αφαιρέθηκαν τα κατώτερα εδώλια και μειώθηκε το ύψος της ορχήστρας.
Στις αρχές του 3ου αι. π.Χ η Τυνδαρίς, υπό την απειλή της εξέγερσης των Μαμερτίνων, προχώρησε στην ανακατασκευή του πρώτου αμυντικού της συστήματος. Τα τείχη ενισχύθηκαν με την προσθήκη πύργων και κρυφών εισόδων. Από το αμυντικό σύστημα της πόλης σώζεται μια αψιδωτή πύλη, οχυρωμένη με τετράγωνους πύργους, στην περιοχή της ακρόπολης, στο άκρο δηλαδή του ακρωτηρίου.

Κατά τη διάρκεια του Α' Καρχηδονιακού πολέμου η Τυνδαρίς συμμάχησε με τους Καρχηδονίους. Τελικά, το 254 π.Χ. κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους. Τα ερείπια της βασιλικής, όπως αποκαλείται ένα από τα αψιδωτά περίστυλα της Αγοράς, ανάγονται στην ύστερη δημοκρατική περίοδο της πόλης (1ος αι. π.Χ).Έχει όψη μνημειακού προπυλαίου με πέντε αψίδες η κεντρική των οποίων οδηγούσε σε μια μακριά στοά. Στην εποχή της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας χρονολογείται η συνοικία (insula) στα νότια της σημαντικότερης πλατείας, όπου βρέθηκαν ερείπια από εργοστάσια (tabernae), λουτρά και από δύο πολυτελείς κατοικίες

Πηγή: Εκδ. ΔΟΜΗ, τ. 21