Κύρια όργανα της ιταλικής προπαγάνδας ήταν η Ακρόπολις και η Καθημερινή, ιδιαίτερα από τότε που ανέλαβε τη διεύθυνσή της ο Σπύρος Τραυλός (τέλη 1942), μέχρι τότε διευθυντής της ιταλικής λογοκρισίας. Τη γερμανική γραμμή εκπροσωπούσαν η Πρωία και οι εφημερίδες του συγκροτήματος Λαμπράκη Ελ. Βήμα και Αθην. Νέα. Επιλεκτικά αναδημοσιεύουμε μερικά άρθρα, που καθοδηγούσαν τους Έλληνες σε συνεργασία με τον κατακτητή.
 |
| Ο Ιταλός υπουργός με τον βασιλιά Γεώργιο Β΄ περιεργάζονται προπαγανδιστικές εκδόσεις και άλλα εκθέματα σε ειδική έκθεση του Ιταλικού Ινστιτούτου Αθηνών. |
Από την Καθημερινή:
3 Μαΐου 1941: «Το εγράφομεν και χθες· εκάστη δε ημέρα παρέχει και μίαν νέαν ένδειξιν της αληθείας της βεβαιώσεως· οι Γερμανοί δεν ήλθον εις τον τόπον αυτόν ως εχθροί· ήλθον ως φίλοι και θέλουν να παραμείνουν φίλοι μας. Να ενθυμηθώμεν τα παλαιά δείγματα της ελληνογερμανικής φιλίας; Να υπομνήσωμεν ότι η αρχαία ελληνική μόρφωσις και ο κλασσικός μας πολιτισμός υπήρξεν ανέκαθεν το πάθος παντός γνησίου Γερμανού διανοουμένου; Να φέρωμεν εις ενίσχυσιν της βεβαιώσεως αυτής ότι από δεκαετιών πολλών, ημείς οι Έλληνες γνωρίζομεν τα αρχαία μας κείμενα από τας επιμελείς και θαυμασίας εκδόσεις των γερμανικών οίκων; Τάουχνιτς, Τόυμπνερ... Ποίος, και ο νεαρώτερος μαθητής του Γυμνασίου, αγνοεί τα ονόματα αυτά, τα οποία είναι τυπωμένα εις το κάτω μέρος της α΄ σελίδος όλων των εκδόσεων των αρχαίων ελληνικών κειμένων; Να ενθυμηθώμεν, ακόμη, ότι χάρις εις Γερμανούς κυρίως αρχαιολόγους εγνωρίσαμεν και ηγαπήσαμεν την αρχαίαν Ελλάδα και τα απαράμιλλα αριστουργήματά της, ότι τας πληρεστέρας και επιμελεστέρας μελέτας επί του αρχαίου ημών βίου έκαμαν Γερμανοί; Την ελληνικήν γραμματολογίαν δεν την εδίδαξεν εις τους Έλληνας ο Μύλλερ και τας σοφωτέρας εργασίας επί της ιστορίας του Ελληνισμού δεν τας έγραψαν Γερμανοί; Η ελληνική παιδεία υπήρξε παράδοσις διά την Γερμανίαν, η οποία διατηρείται και σήμερον ζώσα και ενεργός. Οι καθηγηταί της, οι Γερμανοί φοιτηταί γνωρίζουν ίσως περισσότερα πράγματα διά την αρχαίαν ελληνικήν μόρφωσιν και τέχνην από ημάς τους ιδίους. Και ο Έλλην καθηγητής της αρχαίας φιλολογίας τότε μόνον ημπορεί να θεωρηθή ως αρτίως μορφωμένος, όταν έχη φοιτήσει εις γερμανικά Πανεπιστήμια. Ανατρέχομεν εις τα παλαιά δείγματα της ελληνογερμανικής φιλίας... Αλλ' υπάρχουν νεώτατα, πρόσφατα. θα ελέγομεν ότι τα τελευταία αυτά έχουν μεγαλυτέραν και εντυπωσιακωτέραν αξίαν διότι έρχονται την επαύριον μιας πολεμικής περιπετείας η οποία μας ώρθωσεν ως μη ώφειλεν, αντιπάλους της παλαιάς και δεδηλωμένης φίλης.
Ως θα ίδη πράγματι ο αναγνώστης εις άλλας στήλας, η Ανωτάτη Διοίκησις του Γερμανικού Στρατού ειδοποίησε την ελληνικήν κυβέρνησιν ότι άπαντες οι Έλληνες πολεμισταί, αξιωματικοί και οπλίται, οπουδήποτε και αν ευρίσκωνται εις την κατεχομένην υπό των γερμανικών στρατευμάτων χώραν, αφήνονται ελεύθεροι και επιστρέφουν εις τας εστίας των. Δεν είναι αιχμάλωτοι πολέμου. Είναι τετιμημένοι πολεμισταί προς τους οποίους οι εκπρόσωποι του γερμανικού στρατού από της ανωτάτης αρχής μέχρι του απλού πολίτου, εμφανίζονται εκτιμώντες τους ηρωισμούς και τους αγώνας των. Η ένδειξις αυτή της συμπαθείας του Φύρερ προς την Ελλάδα εκτιμάται προσηκόντως από τον ελληνικόν λαόν, ο οποίος μετ' αληθούς ευγνωμοσύνης προσβλέπει προς τον Ανώτατον Αρχηγόν των ενόπλων Γερμανικών Δυνάμεων. Τα συγχαρητήρια δε της ελληνικής Κυβερνήσεως εκφράζουν εν προκειμένω τα ειλικρινή συναισθήματα ολοκλήρου της ελληνικής δημοσίας γνώμης. Ημπορεί εν κατακλείδι να λεχθή ότι μεταξύ των θεμελίων λίθων της ελληνογερμανικής φιλίας η ως άνω απόφασις του Φύρερ αποτελεί τον σταθερώτερον και γονιμώτερον».
21 Μαΐου 1941: «Εις τας απογευματινάς εφημερίδας εδημοσιεύθη προκήρυξις του Ανωτάτου Διοικητού των εν Ελλάδι Γερμανικών στρατευμάτων προς τον κρητικόν λαόν. Επίσης εδημοσιεύθη μία περιγραφή περί των ωμοτήτων εις τας οποίας προβαίνουν τα βρεταννικά στρατεύματα εναντίον των τραυματισμένων Γερμανών στρατιωτών οι οποίοι πίπτουν εις χείρας των. Και όσον μεν αφορά τους Βρεταννούς, άλλα δεν έχομεν να είπωμεν, παρά να στιγματίσωμεν τας βρεταννικάς φρικαλεότητας, αι οποίαι, εν τούτοις, δεν μας εκπλήσσουν. Γνωρίζομεν και ημείς, δυστυχώς δε πάρα πολύ, την βρεταννικήν υποκριτικήν ηθικήν και παν ό,τι άφθαστον εις σκληρότητα και απανθρωπίαν, κρύπτεται όπισθεν ενός δήθεν ανθρωπισμού. Και ημείς δε, διότι όλος ο κόσμος έχει γνώσιν της βρεταννικής σκληρότητος και απανθρωπίας. Εάν οι ατυχείς κάτοικοι των βορείων Ινδιών ηδύναντο να ομιλήσουν θα έλεγον πολλά και εξαιρετικώς ενδιαφέροντα περί των καταπληκτικών εις σκληρότητα μεθόδων εις τας οποίας καταφεύγει ο «Βρεταννικός Πολιτισμός» διά να αντιμετωπίση τας δυσχερείς περιστάσεις, οσάκις του παρουσιάζονται. Και αν θέλωμεν να ομιλήσωμεν και με ελληνικά παραδείγματα ή μάλλον με ελληνικές περιπτώσεις, θα ηδυνάμεθα να ενθυμηθώμεν την τραγωδίαν των Ιονίων Νήσων - τας αγχόνας και τας φυλακίσεις, τον Μαίτλανδ και τους ανθρώπους του -την αγγλικήν αστυνομίαν του 1916, τας διώξεις της, τας δολοφονίας της, τα εγκλήματά της. Δεν μας εκπλήττουν, λοιπόν, ημάς τους Έλληνας όσα πράττουν σκληρά και απάνθρωπα οι Βρεταννοί εις την Κρήτην.
Μάς εκπλήττει, όμως, ότι υπάρχουν πληροφορίαι κατά τας οποίας προβαίνουν και Κρήτες - ελπίζομεν πάντοτε, όχι ευάριθμοι - αισθανόμεθα διά μίαν ακόμη φοράν την ανάγκην να καλέσωμεν τους Κρήτες να συνετισθούν. Διατί κακουργούν; Διατί κηλιδώνουν τον πολιτισμόν των και διατί θέλουν η κηλίδα να βάψη και τον Πανελλήνιον Πολιτισμόν; Μήπως είναι θέματα κάποιου ψεύδους; Μήπως τους απέκρυψαν ότι ημείς εδώ ζώμεν καλώς, ως φίλοι, ως συνεργάται, ως αδελφοί, με τους Γερμανούς; Μήπως δεν τους είπαν ότι τα τέκνα των είναι ελεύθερα και δεν εθεωρήθησαν αιχμάλωτοι πουλέμου; Τι συνέβη; Διατί γίνονται θύματα της βρεταννικής απανθρωπίας; Δεν γνωρίζουν ότι σήμερον-αύριον θα φύγουν και από την Κρήτην οι Βρεταννοί και θα τους αφήσουν εις την Κρήτην τους Κρήτας να πληρώσουν αυτοί τα εγκλήματα της Αυτοκρατορίας; Δεν γνωρίζουν, τίποτε από όλα αυτά οι Κρήτες; Έχασαν την αίσθησιν της λογικής; Έχασαν τον πολιτισμόν των;
Ομολογούμεν ότι ενώ χαράσσομεν αυτάς τας γραμμάς αισθανόμεθα την ψυχήν μας δακρύουσαν. Ομολογούμεν ότι αισθανόμεθα εντροπήν.
Επί τέλους, γιατί οι Κρήτες θέλουν να καταστήσουν δυσχερή την ζωήν μας; Διατί θέλουν να δημιουργήσουν μεταξύ ημών και του Έθνους το οποίον ενώ μας ενίκησε μας φέρεται ως εάν είμεθα φίλοι και σύμμαχοι, ζητήματα, παρεξηγήσεις, θλιβεράν ατμόσφαιραν;
Το επαναλαμβάνομεν: δεν είναι δικαίωμά των αυτό. Δεν είναι δικαίωμα των Κρητών να υβρίζουν τον άσπιλον Ελληνικόν πολιτισμόν. Χθες παρεκαλέσαμεν τους Κρήτες να παύσουν ασχημονούντες και εάν αντιλαμβάνωνται ότι δεν πταίουν αυτοί αλλ' οι Βρεταννοί κατακτηταί της νήσου να παράσχουν βοήθειαν εις τον γερμανικόν στρατόν. Σήμερον, εν ονόματι του Έθνους, της Ιστορίας, του Πολιτισμού και των Συμφερόντων του: ΚΑΛΟΥΜΕΝ τους Κρήτες να μετανοήσουν. Και όχι μόνον να μετανοήσουν απλώς. Να μετανοήσουν εμπράκτως. ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ...».
28 Μαΐου 1941: «Το διάγγελμα του Αρχηγού της Κυβερνήσεως προς τον Κρητικόν λαόν το γνωρίζουν όλοι οι Έλληνες. Φρονούμεν δε ότι θα το επληροφορήθησαν ήδη και όλοι οι Κρήτες. Το διάγγελμα αυτό είναι γνωστόν ότι αποτελεί μίαν έκκλησιν προς τους Κρήτας καλουμένους να σκεφθούν ψυχραίμως, συνετώς και συμφώνως προς τα συμφέροντα του Έθνους αλλά και ταυτοχρόνως εφιστά την προσοχήν των επί τινων πληροφοριών αι οποίαι προκαλούν αίσθημα ειλικρινούς και ζωηράς αγανακτήσεως.
Πρόκειται περί των πληροφοριών εκείνων κατά τας οποίας Κρήτες διέπραξαν πράξεις αγριότητος εις βάρος Γερμανών στρατιωτών. Θα ηθέλαμεν να μη πιστεύσωμεν τας πληροφορίας αυτάς. Διότι αν τας πιστεύσωμεν και αν είναι αληθείς αισθανόμεθα την ανάγκην να ομιλήσωμεν γλώσσαν σκληράν προς τους Κρήτας. Δεν θα αποκρύψωμεν, δηλαδή, ότι πράξεις ωμότητος, αποτελούν εκ μέρους των ύβριν εναντίον ολοκλήρου της Ανθρωπότητος και του πολιτισμού. Αποτελούν έγκλημα κατά της ελληνικής ιδέας, έγκλημα το οποίον ο Ελληνισμός δεν θα συγχωρήση ποτέ. Δεν θα το συγχωρήση και διότι στρέφεται κατά στρατιωτών Έθνους το οποίον έτρεφε και τρέφει - και το εξεδήλωσε περιτράνως δι' έργων - αίσθημα ειλικρινούς φιλίας και εκτιμήσεως προς τον ελληνικόν λαόν. Δεν θα το συγχωρήση διότι αποτελεί εκδήλωσιν βαρβαρότητος και αντιχριστιανικού πνεύματος.
Ελπίζομεν, όμως, ότι τα κρούσματα τα οποία υπαινίσσεται ο Στρατηγός Τσολάκογλου εις το διάγγελμά του δεν υπάρχουν και εάν υπάρχουν είναι ολίγα, είναι μεμονωμένα, είναι ελάχιστα. Ελπίζομεν ότι δεν οφείλονται εις Κρήτας, αλλ' εις τους δήθεν συμμάχους των· ότι και αν οφείλωνται εις Κρήτας θα πρόκειται περί μισθάρνων οργάνων της αγγλικής προπαγάνδας, περί των οργάνων εκείνων τα οποία χρησιμοποιούνται διά να προκαλέσουν πράγματα μεταξύ του Ελληνισμού και της χώρας του Μείζονος Ράιχ - της χώρας η οποία τόσον ιπποτισμόν εξεδήλωσε και τόσον βαθύ και ειλικρινές αίσθημα φιλίας προς την πατρίδα μας.
Βαθεία είναι η προσδοκία του Ελληνισμού ολοκλήρου να αποδειχθή ότι η ελπίς μας είναι βάσιμος. Και εάν δεν είναι; Εάν δεν είναι πρέπει να το εννοήσουν καλώς οι εκ των Κρητών κακοί: Δικαίωμα δεν έχουν να γίνωνται ασυνείδητα όργανα ξένων προς τα πραγματικά ελληνικά συμφέροντα.
Υποχρέωσιν έχουν να σκεφθούν τα γενικώτερα συμφέροντα του Ελληνισμού και να δεχθούν τον Γερμανόν στρατιώτην όπως τον εδέχθημεν και ημείς: Ως φίλον. Να το εννοήσουν τώρα, ΑΜΕΣΩΣ, προτού είναι αργά, προτού η υπομονή της Γερμανίας εξαντληθή, προτού υψώσουν τείχος μεταξύ της νήσου των και της Πατρίδος, μεταξύ της Κρήτης και του πολιτισμού. Αισθανόμεθα την ανάγκην να κάμωμεν έκκλησιν προς τον Κρητικόν λαόν. Να του ζητήσωμεν εξ ονόματος του Έθνους να τιμωρήση σκληρώς τους ανθρώπους οι οποίοι υβρίζουν διά της διαγωγής των τον μακραίωνα πολιτισμόν της Μεγαλονήσου».
ΔΗΜΟΣΘΕΝΗ ΚΟΥΚΟΥΝΑ- Η ΚΑΤΟΧΙΚΗ ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ, σελ. 87-90
