ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Α'

Πορτρέτο του 
Βασιλέως Αλεξάνδρου Α'
(1917)

Ο δευτερότοκος γιος του βασιλέως Κωνσταντίνου Α ' και της βασιλίσσης Σοφίας γεννήθηκε το 1893 στην Αθήνα. Σπούδασε στη Σχολή Ευελπίδων και κατά τη διάρκεια του Β ' Βαλκανικού Πολέμου (1913) υπηρέτησε με τον βαθμό του ανθυπολοχαγού του Πυροβολικού στο Επιτελείο. Τον Μάιο του 1917, μετά την εκθρόνιση και την εξορία του πατέρα του και του πρωτότοκου αδελφού του, του διαδόχου Γεωργίου Β' , ο Αλέξανδρος δέχτηκε να ανεβεί στον θρό7νο και λίγες μέρες αργότερα αναγκάστηκε να διορίσει πρωθυπουργό τον πολιτικό αντίπαλο του πατέρα του, Ελευθέριο Βενιζέλο (13 Ιουνίου 1917).

Κατά τον πρώτο χρόνο της βασιλείας του Αλεξάνδρου, οι σχέσεις ανάμεσα στον βασιλέα και τον πρωθυπουργό σκιάζονταν από ένα πνεύμα αμοιβαίας δυσπιστίας. Γρήγορα, όμως, οι ελληνικές νίκες στο Μακεδονικό Μέτωπο και τα εδαφικά κέρδη που αποκόμισε η Ελλάς από τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, δημιούργησαν τις προϋποθέσεις και διαμόρφωσαν θετικό κλίμα ώστε να είναι αρμονική η συνεργασία βασιλέως και πρωθυπουργού.

Τον Νοέμβριο του 1919 0 Αλέξανδρος τέλεσε μυστικό «μοργανατικό» γάμο με την Ασπασία Μάνου, o οποίος νομιμοποιήθηκε από την κυβέρνηση τον Απρίλιο του 1920. Ήταν ιδιαίτερα φιλόζωος και γι' αυτό υπέγραψε το 1917 τον πρώτο νόμο «Περί προστασίας των ζώων». Η ειρωνεία της Τύχης ήθελε να χάσει τη ζωή του τρία χρόνια αργότερα, το 1920, από το δάγκωμα ενός ζωντανού που υπεραγαπούσε, μίας από τις δύο κατοικίδιες μαϊμούδες (μακάκοι) που φιλοξενούνταν στο Κτήμα τουΤατοΐου.

Ο βασιλεύς Αλέξανδρος Α' με στολή 
ναυτικού οδηγώντας το αμάξι του 
στην Αθήνα παρέα με τον αγαπημένο 
του σκύλο Φριτς

Ο πρόωρος θάνατος του βασιλέως συνέπεσε με την προεκλογική εκστρατεία των εκλογών που διεξήχθησαν τον Νοέμβριο 1920. Ευλόγως αναθερμάνθηκαν οι ελπίδες των οπαδών του πατέρα του για την παλινόρθωσή του στον θρόνο, ενώ συνέβαλε στην επάνοδο των αντιβενιζελικών στην εξουσία. Προς τιμήν του βασιλέως Αλεξάνδρου μετονομάστηκε Αλεξανδρούπολη η Πόλη Δεδεαγάτς της Δυτικής Θράκης (1919).

Διασώζεται το χειρόγραφο του τελευταίου Διαγγέλματος που απηύθυνε προς τον ελληνικό λαό, το οποίο υπέγραψε την 3η Αυγούστου 1920, μετά την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών. Σε αυτό εκφράζει την ευγνωμοσύνη του στους Έλληνες για τους αγώνες και τις θυσίες τους, που έκαναν την Ελλάδα «μεγάλη και περίβλεπτον».

ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΑΝΟΥ

Η κόρη του επίλαρχου των Ανακτόρων Πέτρου Μάνου και ετεροθαλής αδελφή της χορογράφου Ραλλούς Μάνου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1896. Το ειδύλλιό της με τον πρίγκιπα Αλέξανδρο, γνωστό στην ελληνική αυλή και στην κυβέρνηση από το 1915, κατέληξε σε «μοργανατικό» γάμο τον τρίτο χρόνο της βασιλείας του τελευταίου (Νοέμβριος 1919).

Η Ασπασία Μάνου με την κόρη 
της Αλεξάνδρα σε τρυφερό
 στιγμιότυπο 

Ο γάμος τους δεν αναγνωρίστηκε από την Πολιτεία και την Εκκλησία, ενώ απαγορεύτηκε ακόμη και η δημοσίευση στον Τύπο του γεγονότος, που είχε συγκινήσει την κοινή γνώμη. Η εγκυρότητα του γάμου της Ασπασίας Μάνου τακτοποιήθηκε αργότερα, μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου (Οκτώβριος 1920) και τη γέννηση της κόρης της Αλεξάνδρας (Μάρτιος 1921).

Ύστερα από την ανάρρηση (1935) στον θρόνο του Γεωργίου B ' της απενεμήθη ο τίτλος της πριγκιπίσσης. H χήρα του βασιλέως Αλεξάνδρου Α', μετά το 1924, εγκαταστάθηκε στη Βενετία, όπου και παρέμεινε έως τον θάνατό της το 1972, εκτός από την περίοδο του Β ' Παγκοσμίου Πολέμου, κατά τη διάρκεια του οποίου έζησε στο Λονδίνο.

Πηγή κειμένου και φωτογραφιών: Ελευθέριος Γ. Σκιαδάς, "ΟΙ ΒΑΣΙΛΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ", ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ