 |
| Η λογοτέχνιδα Σίτσα Καραϊσκάκη |
Οι σημαντικότερες εκδόσεις της "Νέας Γενεάς" ήταν το πολιτικό ημερολόγιο του Γιόζεφ Γκαίμπελς "Από το Κάιζερχοφ εις την Καγκελαρίαν του Ράιχ" στα ελληνικά και δύο βιβλία που είχε διασκευάσει η Σίτσα Καραϊσκάκη, το "Ψυχικό και Πνευματικό δηλητήριο" και το "Εβραίοι και Κομμουνισμός"
Η Σίτσα Καραϊσκάκη γεννήθηκε στα Μοσχονήσια της Μικράς Ασίας και μετά την καταστροφή του 1922 εγκαταστάθηκε στη Μυτιλήνη. Αφού τελείωσε το Γυμνάσιο γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Νεαρή φοιτήτρια κυκλοφόρησε το 1925 το πρώτο της βιβλίο με Τίτλο "Το ταίρι που αμάρτησε", από τις εκδόσεις "Γράμματα". Οι πρώτες ευμενείς κριτικές δεν άργησαν να φθάσουν. Λίγο αργότερα αναχώρησε για τη Γερμανία, όπου συνέχισε τις σπουδές της στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου. Εκεί απέκτησε τον τίτλο της Διδάκτορος και το δίπλωμα της Φιλοσοφίας. Τα επόμενα χρόνια παρακολούθησε μαθήματα Βυζαντινολογίας, Ψυχολογίας και Γερμανικής Φιλολογίας στα Πανεπιστήμια της Ζυρίχης, της Βιέννης και της Πράγας και συνέχισε να γράφει βιβλία, μελέτες και άρθρα σε εφημερίδες και επιστημονικά περιοδικά της εποχής.
Πολυμαθής και πολύγλωσση, παρακολούθησε από κοντά τις δραστηριότητες και τον αγώνα του Χίτλερ να ανέλθει στην εξουσία και ενστερνίσθηκε τις ιδέες του εθνικοσοσιαλισμού. Μετά τη μεταβολή της 30ής Ιανουαρίου 1933, όταν ο Χίτλερ ανήλθε στην εξουσία, η Σίτσα Καραϊσκάκη υπήρξε σύμβουλος του νεοσυσταθέντος Υπουργείου Προπαγάνδας. Ο ίδιος ο Γκαίμπελς μιλούσε τότε με τα καλύτερα λόγια για τη μόρφωση και τα προσόντα της "νεαράς Ελληνίδος", ενώ ο θεωρητικός του κινήματος Αλφρεντ Ρόζενμπεργκ έδινε έμφαση στην επιστημονική κατάρτιση της "Ελληνίδας συνεργάτιδας" του τμήματος Διαφώτισης.
Μεταξύ άλλων τότε κυκλοφόρησε στα Γερμανικά το βιβλίο της "Το Τρίτο Ράιχ μέσα από τα γυαλιά μου", που αναφερόταν στα γεγονότα της εποχής και τα επιτεύγματα της εθνικοσοσιαλιστικής διακυβέρνησης στη Γερμανία.
Στην ελληνική λογοτεχνία η Καραϊσκάκη έγινε γνωστή από το έργο της "Ο γιος της Καλογριάς", που εκδόθηκε από την "Εστία" και παρουσίαζε τη ζωή και τη δράση του ομώνυμου προγόνου της και ήρωα της Ελληνικής Επανάστασης Γεωργίου Καραϊσκάκη. Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1939 και έγινε αμέσως εκδοτική επιτυχία, γεγονός που της επέτρεψε να καθιερωθεί στους κύκλους της προπολεμικής ελληνικής διανόησης.
Μετά την ίδρυση της ΕΟΝ από τον Μεταξά η Σίτσα Καραϊσκάκη υπήρξε βασική αρθρογράφος του περιοδικού "Νεολαία" της οργάνωσης. Απαντούσε σε γράμματα φαλαγγιτισσών και προπαγάνδιζε τις θέσεις και την ιδεολογία του καθεστώτος.
 |
| Ιδιόχειρο σημείωμα της Σ. Καραϊσκάκη |
Η Σίτσα Καραϊσκάκη συνεργάστηκε με ένα ακόμα περιοδικό της εποχής, τη "Νέα Πολιτική", που εξέδωσε ο καθηγητής της Ανωτάτης Εμπορικής Ιωάννης Τουρνάκης. Η "Νέα Πολιτική" συγκέντρωσε από το πρώτο τεύχος κιόλας έναν ευρύ κύκλο εθνικιστών διανοουμένων και προσπάθησε να χαράξει - μέσα στα ασφυκτικά πλαίσια της 4ης Αυγούστου - έναν τρίτο δρόμο κατ' απομίμηση του γερμανικού εθνικοσοσιαλισμού και του ιταλικού φασισμού. Πολύ γρήγορα το περιοδικό έγινε όργανο έκφρασης συγκεκριμένων πολιτικών θέσεων και απολογητών των θεαματικών επιτυχιών της εθνικοσοσιαλιστικής κοσμοθεωρίας. Μέσα από τις σελίδες του πέρασαν πολλοί γνωστοί και άγνωστοι εθνικιστές, όπως ο δικηγόρος Αθανάσιος Λ. Κρυστάλλης, η λογοτέχνιδα Ελλη Λαμπρίδη, ο οικονομολόγος Γεώργιος Χαλκιόπουλος, μετέπειτα υφηγητής της Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο βαγκνεριστής και υπέρμαχος του Κοινού Ευρωπαϊκού Πολιτισμού Γεώργιος Βρασιβανόπουλος κ.ά.
Η Σίτσα Καραϊσκάκη έγινε τακτική συνεργάτιδα του περιοδικού από τα πρώτα τεύχη. Δημοσίευσε διάφορα λογοτεχνικά κείμενα ξένων εθνικιστών συγγραφέων, μελέτες για τον γερμανικό εθνικοσοσιαλισμό, την ισπανική φάλαγγα, το εθνικοσοσιαλιστικό θέατρο και τον κινηματογράφο, ενώ τον Αύγουστο του 1937 δημοσιεύθηκε ένα άρθρο της για το βελγικό κίνημα των Ρεξιστών του Λεόν Ντεγκρέλ (λίγα χρόνια αργότερα o Ντεγκρέλ, πιστός και συνεπής στις ιδεολογικές του αντιλήψεις, πολέμησε ως διοικητής μιας βαλωνικής μεραρχίας SS στο Ανατολικό Μέτωπο μέχρι την τελευταία στιγμή).
Το 1934 προσπάθησε μαζί με τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Χρυσόστομο, τον Πατριάρχη Αλεξανδρείας και τους Μητροπολίτες Λήμνου και Λέσβου, να υλοποιήσει μια μορφή πανευρωπαϊκής αντικομμουνιστικής χριστιανικής συνεργασίας, ενώ στο πλαίσιο των επαφών της με τη "Μητρόπολη" ταξίδευε συχνά στο Βερολίνο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Σίτσα Καραϊσκάκη είχε αναλάβει κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1936 στη γερμανική πρωτεύουσα τη διοργάνωση της ελληνικής συμμετοχής από πλευράς Τύπου και Προπαγάνδας.
Οταν ξέσπασε ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος η Σίτσα Καραϊσκάκη άρχισε να αρθρογραφεί εναντίον των Ιταλών, μετά όμως από τη γερμανική εισβολή ανέλαβε τη θέση της συμβούλου Τύπου και Διαφώτισης στη γερμανική πρεσβεία στην Αθήνα. Ταυτόχρονα πραγματοποίησε και πολλές πολιτικές ομιλίες μέσω του κατοχικού ραδιοφώνου.
Ένα χαρακτηριστικό επεισόδιο με τη "γερμανόφιλη" λογοτέχνιδα αναφέρει η κα Ζαναντρίς στο βιβλίο της "Έθνική Δράσις και Αντίδρασις": ...Ήτανε η θρυλική εκείνη εποχή του '41 με την τρομερή ακρίβεια της ζωής και την ολέθρια θανατερή πείνα. Οι καλλιτέχνιδες που θα συνέπραττον (σ.σ. πρόκειται για μια θεατρική συναυλία που θα οργάνωνε η Ζαναντρίς για τους ανάπηρους πολέμου), ηξίωσαν πληρωμήν και αφού "εδικαιολόγησα" τις αξιώσεις εις την αρμοδίαν επιτροπήν, κατόρθωσα την έγκρισιν του σχετικού κονδυλίου. Μετά την τακτοποίησιν κι αυτού του ζητήματος, το Υπουργείον διέταξε το υπό τον Λοχαγόν κ. Λουκόπουλον τυπογραφείον του να προβή εις την εκτύπωσιν των εισιτηρίων και προγραμμάτων κι αφού όλα τελείωσαν o Υπουργός Μπάκος έκαμε την εξής δήλωσιν ως είχεν υποχρέωσιν:
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΗΣ -
Γραφείο Υπουργού Αριθμός Πρωτ. 103239
Προς την Υπηρεσίαν Τύπου
Τμημα Λαϊκής ΔιαφωτίσεωςΕνταύθα
Εχω την τιμήν να σας γνωρίσω ότι είναι υπό την προστασίαν μου η υπό της κας Ζαναντρίς δοθησομένη συναυλία την Οκτωβρίου 1941 υπέρ των Αναπήρων Πολέμου 1940-1941.
Αθήναι τη 31η Αυγούστου 1941 O Υπουργός Γ. Μπάκος
Η κοινοποίησις αυτή, όπως ήτο επόμενον, έπεσε στα χέρια της.. φράου Σίτσας Καραίσκάκη και την έκαμε έξω φρενών. Ζήτησε κι έμαθε τα καθέκαστα και χωρίς να χάνη καιρό τηλεφώνησε στο Τυπογραφείο να σταματήσουν την εκτύπωση. Αλλά τα προγράμματα είχανε πλέον τυπωθή και όταν μου το είπεν ο Διευθυντής του Τυπογραφείου κ. Λουκόπουλος, πήρα 2-3 προγράμματα στο χέρι και την επισκέφθηκα. Μόλις με είδε, φάνηκε απότομη και αυστηρή, σα δασκάλα Παρθεναγωγείου! "Αφού σας τα επέστρεψα τόσες φορές, μου είπε, είναι ακατανόητον το γιατί επιμένετε. Αναλαμβάνει ένας δικός μας Υπουργός υπό την προστασία του μία συναυλία που γίνεται υπέρ των Αναπήρων και πρέπει να προσέξω πολύ... Εγώ δεν το εγκρίνω. Δεν είναι καιρός για γιορτές υπέρ Αναπήρων! Η κατάστασις είναι εμπόλεμος!... Τώρα να δούμε τι θα πουν κι οι άλλοι...
Πήρε ένα πρόγραμμα και όπως αντελήφθην πήγε αμέσως στον Διευθυντήν κ. Πολίτην για να γυρίση σε λίγο με άλλο ύφος.
"Μια κι έχει προχωρήσει η δουλειά, τουλάχιστο να βγούνε τ' ακατάλληλα κομμάτια", μου είπε. Και ακατάλληλα για την εποχή της "φράου" ήταν ο "Αστραπόγιαννος" και η "Μάνα", αλλά μ' αυτά έσβησε και τον Σικελιανό και τον Σκίπη. Το "Παραμύθι του Αδάκρυτου" ίσως της ήταν ακατανόητο... Μα γιατί αφαιρείτε τόσα πολλά; παρετήρησα.
Όταν προϊσταται ένας Υπουργός δικός μας, πρέπει να μπουν και γερμανικά κομμάτια", ετόνισεν.
Έχω... τον μονόλογο της "Μαργαρίτας". Δεν έχω τίποτε άλλο υπ' όψιν μου. Τα προγράμματα έχουν πια τυπωθή.. "
-Δεν έχει σημασία. Βγάζετε άλλα. Οσο για κομμάτια, θα σας δώσω εγώ και πρέπει να βρήτε και σεις κανένα... ιταλικό.
Με το μολύβι στο χέρι έσβησε τα "ακατάλληλα" για να προσθέση ιδιοχείρως τους "Θεούς της Ελλάδος" του Σίλλερ κατά δική της μετάφραση και τις "Τρεις κόρες" του Ούλαντ ως το δημοσιευόμενο με τις σφραγίδες της εγκρίσεως και την μονογραφήν της πρόγραμμα.
Πριν από την απελευθέρωση η Σίτσα Καραϊσκάκη έφυγε για τη Γερμανία, όπου συνέχισε τη δράση της στο πλαίσιο της συνεργασίας της με την αυτοαποκαλούμενη εξόριστη κυβέρνηση Τσιρονίκου-Παπαδάκη-Γούλα, που έδρευε στη Βιέννη.
Από τα Ειδικά Δικαστήρια Δοσιλόγων που δημιουργήθηκαν μετά το 1945 καταδικάστηκε τρεις φορές σε θάνατο για την προπαγανδιστική της δραστηριότητα, αργότερα όμως αμνηστεύθηκε. Κατά την παραμονή της στη Γερμανία βρέθηκε στο ανατολικό τμήμα της χώρας το οποίο καταλήφθηκε από τα σοβιετικά στρατεύματα. Εκεί κατόρθωσε να μην αποκαλυφθεί η ταυτότητά της. αφού γνώρισε και παντρεύτηκε έναν Γερμανό μεγαλοβιομήχανο με το όνομα Μπάχμαν και έζησε στην αφάνεια για αρκετά χρόνια. Το 1963, μετά τον θάνατο του συζύγου της. οι αρχές της Ανατολικής Γερμανίας της επέτρεψαν να επιστρέψει στην Ελλάδα. Μετά την επιστροφή της αφοσιώθηκε στη λογοτεχνία και παρουσίασε μερικά βιβλία της που κέρδισαν ευνοϊκές κριτικές και βραβεία.
Σε αντίθεση με άλλους επώνυμους λογοτέχνες, η Σίτσα Καραϊσκάκη ποτέ δεν αποποιήθηκε τις Ιδέες της και τη σχέση της με εθνικοσοσιαλισμό. Όπως έγραψε ο Δημοσθένης Κούκουνας στο βιβλίο του "Η Γερμανική και Ιταλική προπαγάνδα"...Σε αντίθεση με άλλους λογοτέχνες μας, τότε δεξιούς ή αριστερούς και αργότερα αριστερούς ή δεξιούς αντίστοιχα που δεν θυμούνται τι και πού έγραφαν. Ο Φοίβος Δελφής π.χ. ασφαλώς θα έχει λησμονήσει ότι ήταν τακτικός συνεργάτης στα χρόνια 1934-36 του ημερήσιου οργάνου του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος Ελλάδος (του Γεωργ. Μερκούρη), ενώ ο Μελής Νικολαίδης και ο μουσικοσυνθέτης Μίκης Θεοδωράκης απορούν τι σχέση είχαν με τον Ιω. Μεταξά και την 4η Αυγούστου... Αντίθετα, κανείς δεν έχει τίποτε να πει για τον Κώστα Βάρναλη ή τον Γιάννη Ρίτσο σε ό,τι αφορά την ιδεολογική τους συνέπεια, εφ' όσον καλώς ή κακώς κρίνεται αναγκαίο να πολιτικοποιείται η λογοτεχνία.
Το λογοτεχνικό κατεστημένο της χώρας αποδέχθηκε και πάλι το "αποπαίδι" του, ενώ το αναγνωστικό κοινό αυτή τη φορά μάλλον αδιαφόρησε. Η Σίτσα αφού αντιμετώπιζε και κάποια οικονομικά προβλήματα, αποτραβήχτηκε σε μια ήσυχη γωνιά στο πατρικό της σπίτι έξω από την πόλη της Μυτιλήνη. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της τα πέρασε κατάκοιτη, βοηθούμενη από τις αδελφές της στην Αμφιθέα. Πέθανε στις 30 Απριλίου 1987.
O Κωστής Παλαμάς είχε γράψει γι' αυτήν. "Δεν της έφτανε το γνήσιο καθαρό πηγαίο ταλέντο της, ηθελε να ευρύνει τη γνώση της γιατί η τέχνη για να γίνει πλατειά και τέλεια πρέπει να έχει και τις γνώσεις που της χρειάζονται. Η νεαρή αυτή ποιήτρια μεταχειρίζεται τη δημοτική σαν καμιά άλλη Ελληνίδα λογοτέχνισσα.. "
Από τους τίτλους και τα βραβεία που απέκτησε η Σίτσα Καραϊσκάκη ξεχωρίζουν ο τίτλος της Διδάκτορος της Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου και η πλακέτα Γκαίτε από το Ινστιτούτο Γκαίτε στο Ιλμενάου.
Η Σίτσα Καραϊσκάκη ήταν ίσως η μεγαλύτερη "διανόηση" στον εθνικοσοσιαλιστικό χώρο της προπολεμικής Ελλάδας
Πηγή κειμένου: Ιάκωβος Περ. Χονδροματίδης - "Η ΜΑΥΡΗ ΣΚΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ"
