Τα τοπωνύμια που φέρουν το όνομα Μάζι είναι πολλά σ' όλόκληρο τον γεωγραφικό χώρο της Ελλάδας. Γι' αυτό όμως είναι και πολλές οι ετυμολογικές ερμηνείες του, από τις οποίες επικρατέστερες είναι δύο: η πρώτη συνδέει το Μάζι με την αρβανίτικη λέξη maje= κοίλωμα, αυλάκι, και θεωρεί ότι είναι η περιοχή με τις πολλές ρεματιές και τα χαντάκια. Τη δεύτερη υποστηρίζει ο Σαλαμίνιος καθηγητής (της δεκαετίας του 1930) Π. Φουρίκης ο οποίος δέχεται μέν ότι η λέξη είναι αρβανίτικη, αλλά την ερμηνεύει ως ένα χώρο με καλλιεργούμενες εκτάσεις ανάμεσα στα βουνά. Η ερμηνεία αυτή είναι και η πιθανότερη. Η περιοχή Μάζι Μεγάρων εντοπίζεται σε απόσταση 20 περίπου χιλιομέτρων από τα Μέγαρα, όπου και το ομώνυμο παλαιό μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής σε υψόμετρο 350 μέτρων. Η αρχαία ονομασία της περιοχής ήταν Τριποδίσκος ή Τριποδίσκοι, ενώ γενικότερα η περιοχή φέρεται στα γεωγραφικά αρχεία ως Σπάρτα. Ο Τριποδίσκος ήταν ένα από τα πέντε χωριά, στα οποία είχε διαιρεθεί κατά την αρχαιότητα η Μεγαρίδα. Το όνομά του το χρωστά στον τρίποδα που μετέφερε ο Αργείος Ολυμπιονίκης Κόροιβος (776 π.Χ.) από τούς Δελφούς στην περιοχή και ίδρυσε ιερό του Απόλλωνα. Στην περιοχή ήταν γνωστές τρείς θέσεις ερειπωμένων οικισμών, σε μικρές αποστάσεις μεταξύ των, που ανάγονται στον 13ο -14ο αιώνα. Το 1256 ο ηγεμόνας του Μορέως Βιλλεαρδουίνος είχε καταλάβει την περιοχή και είχε εξασφαλίσει τον δρόμο των Γερανείων που οδηγούσε στην Κόρινθο και από τον οποίο περνούσαν οι μεταφορείς σιτηρών.
Αργότερα, το 1373, ο Νέριος Ατζαγιώλι, απέσπασε από τους Καταλανούς τα Μέγαρα και ενίσχυσε την ευρύτερη περιοχή της Μεγαρίδας (Μάζι-Σπάρτα, Βίλλια, Κούντουρα, Κούτσι, κλπ.), με αποτέλεσμα να μετακινηθούν πληθυσμοί από τα χωριά της Κορινθίας και της Αργολίδας και να εγκατασταθούν εδώ για ασφάλεια.
Λίγο πρίν από τη μεγάλη επιδρομή των Τούρκων, οι οποίοι κατέλυσαν τη Φραγκοκρατία στην Ελλάδα, έγινε στην περιοχή ισχυρότατος και πολύ καταστροφικός σεισμός (το 1402). Όπως ήταν φυσικό, γκρεμίστηκαν τά περισσότερα σπίτια των οικισμών και μαζί μ' αυτά και η εκκλησία του Αγίου Νικολάου στο χωριό Μάζι. Το 1446 πέρασε από την περιοχή των Γερανείων ο Σουλτάνος Μουράτ Β ο οποίος στρατοπέδευσε για ένα διάστημα στή θέση Μιγγιές (;), όπως παραδίδει ο Χαλκοκονδύλης, προετοιμαζόμενος να βαδίσει εναντίον της Κορίνθου. Οι λίγοι κάτοικοι τής περιοχής, Χριστιανοί, ασχολούνταν τότε με την κτηνοτροφία και με τη συλλογή ρετσινιού, ενώ δεν έλειπε και το πλιατσικολόγημα.
Στα μέσα του 15ου αιώνα οι κάτοικοι του Μαζίου και πολλοί Μεγαρίτες, οργανωμένοι σε μια ημιστρατιωτική οργάνωση, αποτέλεσαν το αρματολίκι των Μεγάρων. Το αρματολίκι είχε ως αποστολή να προστατεύει τα περάσματα της περιοχής. Ειδικότερα οι Μαζιώτες, λόγω της θέσεώς των, εκτελούσαν χρέη φρουρών του περάσματος των Γερανείων. Η αποστολή τους αυτή παγιοποιήθηκε ύστερα από φιρμάνι του σουλτάνου Σουλεϊμάν Β' (το 1553), που διέταζε να συγκροτούνται οι φρουρές των περιοχών από μόνιμους κατοίκους.
Κατά τους επόμενους δύο αιώνες (16ο-17ο) η περιοχή του Μαζίου εξελίχθηκε και αναπτύχθηκε, παρέχοντας ασφάλεια στη διακίνηση ανθρώπων και αγαθών. Οι Μαζιώτες εκπλήρωναν τις υποχρεώσεις τους πρός την Υψηλή Πύλη -και έτσι κρατούσαν «ελεύθερο το πέρασμα», όπως άναφέρει ο Τούρκος περιηγητής Εβλιά Τσελεμπί που πέρασε από τα μέρη αυτά το 1667.
Όταν το 1676 οι πειρατές του Γάλλου Czevilliris κατέστρεφαν και λεηλατούσαν από το Σαρωνικό τα παράλια τής Ελευσίνας και των Μεγάρων, ενισχύθηκε η ορεινή διαδρομή από τα Γεράνεια και το Μάζι. Και οι Τούρκοι, όμως, φρόντισαν να κάνουν πιο ασφαλή τη διακίνηση των ανθρώπων και των εμπορευμάτων, εισπράττοντας ωστόσο δικαιώματα γι' αυτή την εξασφάλιση. Αυτά συνέβαιναν ως και το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα (1764). Επειδή η απόσταση από τα Μέγαρα ως την Κόρινθο ήταν για τους πεζοπόρους της εποχής εκείνης 9 ώρες, τα καραβάνια με τα εμπορεύματα είχαν ανάγκη από κάποια στάθμευση για ξεκούραση και ανεφοδιασμό. Άλλωστε η τοποθεσία ήταν δύσβατη, λόγω του ορεινού όγκου, και η κόπωση ανθρώπων και ζώων αναπόφευκτη. Έτσι, χτίστηκε την περίοδο εκείνη το Χάνι, που φυλασσόταν από φρουρά και πρόσφερε τις υπηρεσίες του στους περαστικούς. Το Χάνι ονομάστηκε αρχικά Χάνι-Δερβένι, αργότερα όμως, επικράτησε η απλή ονομασία Χάνι Μεγάρων, με την οποία το γνωρίζουμε σήμερα.
