Η δικτατορία του Ιω. Μεταξά έσπευσε από τους πρώτους μήνες που δημιουργήθηκε να επιχειρήσει την επαφή της με τις νέες ηλικίες, ιδρύοντας τον Νοέμβριο 1937 την Εθνική Οργάνωση Νεολαίας (E.O.N.). Είναι προφανές ότι η σκέψη του δικτάτορα είχε καταλήξει πως, αν δεν θα μπορούσε με ευκολία να προσελκύσει τη λαϊκή κοινή γνώμη, ασφαλώς θα ήταν ευκολότερο με τη νέα γενιά. Ο σχηματισμός της ΕΟΝ αυτόν τον στόχο είχε. Και είναι ενδιαφέρον να αναφερθεί ότι δεν απέτυχε στο σχέδιό του, αφού όντως κατόρθωσε να καθοδηγήσει τη συντριπτική πλειοψηφία των νέων, είτε υποχρεωτικά είτε όχι, στην οργάνωσή του. Δεν απέτυχε να τους προσελκύσει, αλλά το βέβαιο είναι ότι απέτυχε να τους εμφυσήσει τις αρχές που θα ήθελε, αφού τα μέλη της ΕΟΝ (ομαδικά σε πολλές περιπτώσεις) προσχώρησαν λίγο αργότερα στην ΕΠΟΝ και έτσι πέρασαν από τη μια πολιτική άκρη στην άλλη... Φαλαγγίτες, φαλλαγίτισσες και σκαπανάκια έγιναν ξαφνικά αετόπουλα κ.ο.κ. Η ΕΟΝ ιδρύθηκε ουσιαστικά με τη μετονομασία του Εθνικού Παμφοιτητικού Συλλόγου και στις 31 Δεκεμβρίου 1937 έγινε η πρώτη ομαδική ορκωμοσία φοιτητών, ενώπιον του Μεταξά, ως μελών της οργάνωσης. Επρόκειτο περί 500 φοιτητών και 150 φοιτητριών, που ορκίστηκαν στο προαύλιο των Παλαιών Ανακτόρων. Μερικούς μήνες νωρίτερα είχε σχηματισθεί στην Πάτρα η πρώτη νεολαιίστικη οργάνωση με εκατό μέλη, με πρωτοβουλία του αστυνομικού διευθυντή της πόλης και του νομάρχη. Την πρώτη αυτή ομάδα ακολούθησε δεύτερη στους Γαργαλιάνους και ύστερα συγκροτήθηκε η ΕΟΝ. Μέσα σ' ένα χρόνο η οργάνωση έφθασε να έχει 230.000 αγόρια και 70.000 κορίτσια ως μέλη, ενώ τον άλλο χρόνο έφθασε τις 510.000 και 240.000 αντίστοιχα. Τον Νοέμβριο 1939 ενσωματώθηκαν στην ΕΟΝ και τα Τάγματα Εργασίας, ενώ προηγουμένως είχαν ενσωματωθεί το Σώμα Ελλήνων Προσκόπων και το Σώμα Ελληνίδων Οδηγών, καθώς και οι ΧΑΝ και ΧΕΝ Θεσσαλονίκης. Σημειωτέον ότι η ΕΟΝ ίδρυσε παράρτημα και στην Αίγυπτο, για να καλύψει οργανωτικά τα παιδιά των εκεί ομογενών. Τα κεντρικά γραφεία της στην Αθήνα ήταν στο μέγαρο Εφεσίου της οδού Σταδίου 28. Η προπαγάνδα του καθεστώτος διαβιβαζόταν από τον ραδιοφωνικό σταθμό της ΕΟΝ (που λειτούργησε από τον Νοέμβριο 1939) και από το βασικό καθοδηγητικό έντυπό της, το περιοδικό Νεολαία, που από τον Οκτώβριο 1939 εκδιδόταν κάθε εβδομάδα σε μεγάλο αριθμό αντιτύπων φυσικά, καθώς όλα τα μέλη γράφονταν συνδρομητές. Κάτω από τον τίτλο του, αναφέρεται: «εβδομαδιαία επίσημος έκδοσις Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας (Νόμος 1334), Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου, διοικουμένου υπό Ανωτάτου Διοικητικού Συμβουλίου, προεδρευομένου υπό της Α.Ε. του Αρχηγού της Κυβερνήσεως κ. Ιωάννου Μεταξά, όστις και εκπροσωπεί ταύτην, αναπληρούμενος υπό του Κυβερνητικού Επιτρόπου κ. Αλεξάνδρου Κανελλόπουλου». Ο δικτάτορας έφερε τον τίτλο του γενικού επιθεωρητή της ΕΟΝ και αναπληρωτές του στην κατά τόπους διοίκησή της ήταν οι αντίστοιχοι νομάρχες, με τον τίτλο του γενικού επόπτη του κάθε νομού. Ο Α. Κανελλόπουλος, νεαρός τότε βιομήχανος (ιδιοκτήτης μεταξύ άλλων του εργοστασίου «Κεραμεικός»), ήταν o ουσιαστικός αρχηγός της Νεολαίας και ήταν πανελληνίως γνωστός με τα αρχικά του τίτλου του: ΚΕΝ (Κυβερνητικός Επιτρόπος Νεολαίας). Αναπληρωτής του αρχικά ήταν ο Σοφοκλής Παπανικολάου, ο μετέπειτα διαχειριστής των ανακτόρων, ενώ αργότερα αναπληρωτής του και επιτελάρχης ανέλαβε ο λοχαγός Γεώργιος Θεοχαρόπουλος. Ιεραρχικά επόμενος ήταν ο απόστρατος συνταγματάρχης Σπυρίδων Ρούβαλης, που ήταν γεν. γραμματέας της ΕΟΝ, ενώ στην ανώτατη ηγεσία της οργάνωσης περιλαμβανόταν η κόρη του δικτάτορα Λουκία ή Λουλού Μαντζούφα (διοικήτρια Θηλέων Πρωτευούσης), καθώς και η αδελφή του συζύγου της τελευταίας Κλειώ Μαντζούφα (διοικήτρια Ανωτάτων Σχολών). Συνεργάτες του περιοδικού ήταν έμμισθοι δημοσιογράφοι και λογοτέχνες, αλλά και περιστασιακοί συνεργάτες που ανήκαν στη Νεολαία και έστελναν κείμενά τους. Ανάμεσα στους πρώτους περιλαμβάνονται και μερικές γνωστές προσωπικότητες, όπως ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, ο Γεώργιος Δροσίνης, ο Διονύσιος Κόκκινος, ο Χρήστος Αγγελομμάτης, ο Κωνσταντίνος Φαλτάιτς, ο Απόστολος Μαγγανάρης, ο Άγγελος Μεταξάς, ο Αδαμάντιος Παπαδήμας, ο Πολύδ. Παπαχριστοδούλου, ο Γεώργιος Μυλωνάς, ο Δημήτρης Σιατόπουλος, ο Στρατής Δούκας, ο Φώτος Γιοφύλλης, ο Αρ. Γκιάλλας, ο Κοσμάς Βέρροιος, ο Γιάννης Βιστάκης κ.ά., ενώ ο ποιητής ΜΙλτ. Μαλακάσης είχε αφιερώσει στα μέλη της οργάνωσης τον Ύμνο στα νιάτα». Δημοσιεύονταν επίσης διηγήματα του Αλεξ. Παπαδιαμάντη, του Ι. Κονδυλάκη, του Γεωργ. Ασπρέα, του Εμμ. Λυκούδη, του Χ. Χριστοβασίλη, μυθιστορήματα κλασικών ξένων συγγραφέων (π.χ. του Ιουλίου Βέρν) σε συνέχειες, επετειακά κείμενα ιστορικού περιεχομένου, ιστορικά αφηγήματα σε συνέχειες (π.χ. «Από τη βυζαντινή εποποιία - με το Νικηφόρο Φωκά», υπό Μ. Αν.), ιατρική στήλη με υπογραφή του παιδίατρου Γ. Μπαμπούρη ή του οδοντίατρου Γ. Κονταρίνη, εγκυκλοπαιδικά θέματα, ανέκδοτα και περίεργα, καθώς και ένα δισέλιδο για τα σκαπανάκια, δηλ. τα μικρότερης ηλικίας μέλη της ΕΟΝ. Υπήρχαν ακόμη πνευματικά παιχνίδια, αινίγματα, σταυρόλεξα, σπαζοκεφαλιές κ.ά., που συχνά ήταν δημιουργήματα των μελών-αναγνωστών. Επίσης αθλητικά νέα, που αφορούσαν αντίστοιχη δραστηριότητα των μελών της EON, κυρίως στον στίβο. Με τίτλο «Ζωή και κίνησις της νεολαίας μας» δημοσιεύονταν τα νέα της οργάνωσης από τα διάφορα παραρτήματά της σε όλη την Ελλάδα. Έτσι πληροφορούμεθα μεταξύ άλλων ότι ο Ι. Μεταξάς εξέφρασε την ευαρέσκειά του σε διάφορα στελέχη της ΕΟΝ, όπως οι Κυρ. Καραμάνος, Ζωή Φράγκου, Νέλλη Γλυκοφρύδη, Λουκία Σακελλαρίου, Νίκη Ζωρογιαννίδου, Όλγα Παγκάλου κ.ά. Στη στήλη της αλληλογραφίας του περιοδικού ή των δράσεων της οργάνωσης, συναντούμε μερικά ονόματα: Π. Σινόπουλος, Χρ. Κουλούρης, Δημ. Μοάτσος, Ιω. Μήλιος, Ν. Μποχλόγυρος, Φ. Δέλφης, Ζ. Στάλιος, Εμμ. Γλέζος, Νικ. Μπακόλας, N. Βρεττάκος, Μίκης Θεοδωράκης, Πάνος Λιγομενίδης, Τάκης Λάππας, Φ. Ποταμιάνος, Ευάγγελος Μόσχος, Μάριος Καμχής, Γεώργιος Βήχος, N. Καπιτσόγλου, Αθαν. Χαστούπης, Άλκης Αγγελόγλου, Θεώνη Βαχλιώτη, Τάσος Λιγνάδης κ.ά. Οι πλέον τακτικοί συνεργάτες ήταν πάντως η Σίτσα Καραϊσκάκη και ο Μελής Νικολαΐδης, οι οποίοι είχαν μόνιμη στήλη, γράφοντας γράμματα προς το νέο κορίτσι η πρώτη και «Γράμματα στους Νέους» ο δεύτερος. Σε κάθε τεύχος ένα δισέλιδο ήταν αφιερωμένο στα κορίτσια, στο οποίο περιλαμβανόταν το γράμμα στο νέο κορίτσι της Σ. Καραϊσκάκη, πρακτικές οδηγίες νοικοκυριού, οδηγίες κεντήματος, καθώς και συνταγές μαγειρικής του Ν. Τσελεμεντέ. Η Σίτσα Καραϊσκάκη, μεταξύ άλλων, εναλλάξ με τον Χρ. Αγγελομάτη, παρουσίαζε και τα νέα βιβλία, σε μια προσπάθεια να δοθεί πνευματική καθοδήγηση στους αναγνώστες του περιοδικού. Φυσικά η επιλογή των συγγραφέων ήταν προσεκτική, ώστε να μην παρεισφρύουν ανεπιθύμητοι. Συγγραφείς όπως ο Φοίβος Δέλφης, ο Κώστας Καιροφύλας και ο πολεοδόμος K. Μπίρης φαίνεται ότι ήταν εγκεκριμένοι, αν διαβάσουμε τη στήλη των νέων βιβλίων σ' ένα τεύχος (21.10.1939), Ευριπίδης Κωνσταντόπουλος, αναφορές στον Μωρίς Μπαρρές, Γερ. Γρηγόρης, Ν. Τσεκούρας, στρατηγός Γ. Φεσσόπουλος, Δημ. Αλιπράντης. Τακτικοί συνεργάτες ήταν επίσης ο Κώστας Καλαντζής και ο Γιάννης Καζαντζάκης, εκ των οποίων o μεν πρώτος έγραφε ιστορικά αφηγήματα σε συνέχειες, ενώ ο δεύτερος (συγγενής του Νίκου Καζαντζάκη και φανατικός γερμανόφιλος, ο οποίος μάλιστα βρέθηκε μετά την Απελευθέρωση με τους αυτοεξόριστους χιτλερικούς της Βιέννης) είχε γράψει κυρίως θέματα για το Άγιον Όρος και για τη λαϊκή τέχνη. Ο Σπ. Ρούβαλης έγραφε κείμενα στρατιωτικού περιεχομένου (συγκεκριμένα τη «Στρατιωτική μας στήλη»), υπήρχε και στήλη θρησκευτικής κατήχησης (μέ τίτλο «Το αυριανόν Ευαγγέλιον», ανυπόγραφη), λαογραφικά θέματα από τον K. Φαλτάιτς και τον Δ. Σιατόπουλο. Στο τεύχος 2.12.1939 δημοσιεύεται η παρτιτούρα του «Ύμνου της 4ης Αυγούστου», σε μουσική Γεράσιμου Φρεν, αρχιμουσικού του Β.Ν. και σε στίχους Μ., ενώ στο τεύχος 20.12.1939 ο γνωστός ζωγράφος Σπύρος Παπαλουκάς (διορίσθηκε διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης ευθύς αμέσως, το 1940) έχει ειδικά φιλοτεχνήσει το εξώφυλλο και ο σκιτσογράφος και γνωστός λογοτέχνης Γεράσιμος Γρηγόρης το οπισθόφυλλο με μια σύνθεση σκαπανέων της ΕΟΝ που υποδέχονται τον Άη Βασίλη.
Πηγή κειμένου: ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΚΟΥΚΟΥΝΑΣ, "Η ΚΑΤΟΧΙΚΗ ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ"
