 |
| O Ι. Μεταξάς ήταν κατ' εξοχήν στρατιωτικός καριέρας που ασχολήθηκε με την πολιτική. |
Το νέο καθεστώς είχε ανάγκη να δημιουργήσει και να εκπαιδεύσει τους συνεχιστές της πολιτικής του πορείας και έτσι ίδρυσε την Εθνικήν Οργάνωσιν Νεολαίας (ΕΟΝ).
Ο Μεταξάς διακήρυξε ότι «έκτος σκοπός» της 4ης Αυγούστου «ήτο η οργάνωση της Νεολαίας».
«Διότι εσκέφτηκα, όπως σκέπτεσθε και όλοι σεις, ότι οποιοδήποτε μεγαλούργημα εάν κατορθώσουμε, οτιδήποτε μεγαλοπρεπή πράγματα και εαν εκάμναμεν, όλα αυτά θα ήσαν τίποτε εάν n γενιά η οποία έρχεται μετά από ημάς δεν είναι εις θέσιν όχι μόνον να τα εκτιμήση αλλά και να τα προαγάγη και να τα υψώση ακόμη πιο πανω από εκεί που τα υψώσαμε εμείς».
Ο πανεπιστημιακός καθηγητής Ν. Κουμάρος, διευθυντής του ΙΙΙ Γραφείου της Κεντρικής Διοικήσεως της ΕΟΝ, παρατήρησε ότι αυταπατώνται όσοι πίστευαν ότι «η μεταβολή της 4ης Αυγούστου» αποτελούσε μια «ψευδοεπανάσταση» με «προσωρινόν» χαρακτήρα.
«Αν οι άνθρωποι αυτοί σοβαρώς περιμένουν εκλογάς —τόνισε o Κουμάρος — Τότε δεν έχουν καταλάβει τίποτε από την κολοσσιαίαν, την ριζικήν μεταβολή ήτις συνετελέσθη» υπό της 4ης Αυγούστου, Αν οι αμφισβητίες του δικτατορικού καθεστώτος είχαν διαβάσει προσεκτικότερα τις εισηγητικές εκθέσεις «αίτινες συνόδευσαν τα ιστορικά B. Διατάγματα της 4ης Αυγούστου», όπως και τους λόγους του Ι. Μεταξά, θα είχαν κατανοήσει ότι "δεν πρόκειται πλέον περί αναστολής αλλά περά οριστικής καταλύσεως της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας».
Η παλιά νοοτροπία ήταν βέβαια δύσκολο να εκριζωθεί, γι' αυτό το νέο καθεστώς στήριξε «τας ελπίδας» του «εις τη νέαν γενεάν». «Αυτός είναι o λόγος —κατέληξε o Κουμάρος— διά τον οποίον η Μεταβολή της 4ης Αυγούστου έστρεψεν ιδιαιτέρως την προσοχήν της εις την Νεολαία και παρακολουθεί με αγωνιώδη τρόπον τινά συμπάθειαν την ΕΟΝ. Σκαπανείς και Σκαπάνισσαι, Φαλαγγίται και Φαλαγγίτισσαι διαπαιδαγωγημενοι με τας εθνικάς αρχάς τας οποίας διεκήρυξεν η Μεταβολή της 4ης Αυγούστου θα αποτελέσουν τα στελέχη του Κράτους, του Νέου Κράτους, του Εθνικού Κράτους».
O Μεταξάς ήταν κατ' εξοχήν στρατιωτικός καριέρας που ασχολήθηκε με την πολιτική. Απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων και της Στρατιωτικής Ακαδημίας του Βερολίνου, πραγματοποίησε σημαντική καριέρα στον ελληνικό στρατό.
O Μεταξάς έθεσε τις βάσεις λειτουργίας της ΕΟΝ πάνω σε στρατοκρατικά χαρακτηριστικά, όπως έκαναν με την οργάνωση της νεολαίας τους και άλλα ολοκληρωτικά καθεστώτα της εποχής.
Ο Γ. Οικονόμου, διευθυντής του Ε' Γραφείου της Κεντρικής Διοικήσεως της EON, τόνισε ότι η ελληνική νεολαία «γερή στο σώμα, στην ψυχή στο πνεύμα βαδίζει μόνη της με σταθερό βήμα ως δεύτερος εθνικός στρατός».
«Μεγαλουργεί ήδη η EON -συνέχισε o Οικονόμου» διότι αι φάλαγγες της μεγάλης αυτής ελληνικης στρατιάς είναι πυκναί, αφού περιλαμβάνουν ενα εκατομμύριον Ελληνόπουλα, είναι ομοιογενείς δεδομένου ότι αι στρατιώται αυτοί έχουσιν ήδη ισοπεδωδεί... είναι και συμπαγείς διότι τας συνέχει o διπλούς πέλεκυς, έμβλημα αυτοθυσίας και μαχητικότητος κατά παντός εχθρού».
«Τοιαύτην στρατιαν» νέων είχε δημιουργήσει «o επιτελικός νους του Ιωάννου Μεταξά». Και έτσι «χαρις εις την ΕΟΝ η Ελλάς ευρίσκεται εις κατάστασιν μονίμου πολιτικής επιστρατεύσεως».
O Μεταξάς, που υπέγραφε ως αρχηγός της κυβερνήσεως και γενικός επιθεωρητής της ΕΟΝ, φιλοδοξούσε να γαλουχήσει με το πνεύμα της 4ης Αυγούστου το σύνολο της ελληνικής νεολαίας.
«Η εγγραφη ολοκλήρου της Ελληνικής Νεολαίας εις την ΕΟΝ αποτελεί καθήκον όλων. Πρέπει να διαφωτισθή επί των ηθικών αξιών του Νέου Κράτους και να μεταδοθή n πίστις προς τον αγώνα και τον Αργηγό».
Ο στόχος ήταν n ένταξη στην ΕΟΝ όλων των νέων «από ηλικίας 8-25 ετών», αν και θα έπρεπε να διενεργείται σοβαρός έλεγχος ώστε να μην παρεισφρήσουν στην οργανωση νεολαίοι μη ανταποκρινόμενοι «εις τας ιδεολογικάς και ηθικάς απαιτήσεις» της 4ης Αυγούστου.
Η ΕΟΝ γινόταν το αγαπημένο παιδί της κρατικής εξουσίας, η οποία προσπαθούσε με κάθε τρόπο να προσελκύσει τη νεολαία στους ιδεολογικούς της προσανατολισμούς. Ετσι «δι' εγκυκλίου διαταγής» το υπουργείο Θρησκευματων και Εθνικης Παιδείας καθόρισε ότι «εις τα σχολεία της Μέσης και Δημοτικης Εκπαιδεύσεως, δημόσια και ιδιωτικά, ολόκληρος n ημέρα της Τετάρτης εκάστης εβδομάδος θ' αφιερούται εις την απασχόλησιν των μαθητών και μαθητριών εις τους σχηματισμούς της ΕΟΝ» και κάθε απουσία «εκ των σχηματισμων τούιων θα θεωρώνται και θα καταλογίζονται ως απουσίαι εκ των μαθημάτων του σχολείου».
Οι ελληνικοί σιδηρόδρομοι (ΣΕΚ) επίσης έλαβαν εντολή να μεταφέρουν δωρεάν τμήματα της ΕΟΝ ανά την Ελλάδα, ενώ οι πρόσκοποι, ύστερα από απόφαση του υπουργικού συμβουλίου, θα ενσωματώνονταν στη Νεολαία της 4ης Αυγούστου.
Ο «βασικός κανών» που διέπει τα μέλη της ΕΟΝ είναι η «τήρησις αυστηράς πειθαρχίας». Σύμφωνα με τους ιθύνοντες της 4ης Αυγούστου, ως πειθαρχία οριζόταν η απεριόριστος υποταγή του κατωτέρου προς πάντα ανώτερον εις ό,τι αφορά την εκπληρωσιν των καθηκόντων του... Μέλη της ΕΟΝ παντός βαθμού προς α απευθύνεται o λόγος παρ' ανωτέρου δέον να ίστανται εις στάσιν προσοχής καθ' όλην την διάρκειαν της μετα των δευτέρων συνομιλίας των. Χαιρετισμός απονέμεται δι' ανατάσεως της δεξιάς χειρός, του αντίχειρος ηνωμένου μετά της παλάμης... Ουδέποτε χειρ κατωτέρου προσφέρεται προς σύσφιγξιν προς ανώτερον. O ανώτερος αφίεται ελεύθερος να προσφέρη την τιμήν.
Η στρατιωτική δομή της ΕΟΝ, η αυστηρή πειθαρχία στους κόλπους της, η ειδική στολη των μελών της, οι εθνικιστικές εξάρσεις, o χαιρετισμός δι' ανατασεως της δεξιάς χειρός, τα μαθήματα «εθνικής αγωγής και διαφώτισης» που παρέδιδαν τα στελέχη της, έδιναν το στίγμα μιας νεολαίας με φασιστικά χαρακτηριστικά. Μιας ιδιότυπης ομως φασιστικής νεολαίας, που απέφευγε v' αποδώσει στον εαυτό της έναν παρόμοιο χαρακτηρισμό, που έτρεφε σεβασμό προς το βασιλιά και τη στενη φίλη του Μεγάλη Βρετανία.
Ο Μεταξας διαβεβαίωνε τους Βρετανούς, με τους οποίους διατηρούσε στενές σχέσεις, ότι το καθεστώς της 4ης Αυγούστου δεν έμοιαζε τόσο με τα καθεστώτα του Χίτλερ και του Μουσολίνι, όσο με το καθεστώς του δρα Σαλαζάρ στην Πορτογαλία."
Σε ειδική έκδοση της ΕΟΝ συμπεριλαμβάνονταν ποιήματα στα οποία εκθειάζονταν ο ρόλος και η δύναμη της Μεγάλης Βρετανίας. Επρόκειτο για τα ποιήματα του Στεφ. Μόρφη (Αγγλία) και του Γ. Δροσίνη (Rule Britannia).
Γενικός αργηγός της ΕΟΝ ανακηρύχθηκε o διάδοχος του θρόνου, πρίγκιπας Παύλος, ενώ η σύζυγός του πριγκίπισσα Φρειδερίκη ανέλαβε την επίσημη αρχηγία του γυναικείου τμήματος της οργάνωσης.
Η εμπλοκη της Ελλάδας στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, η κατάληψη της χώρας από τους ξένους κατακτητές, η φυγή της ελληνικής κυβέρνησης του βασιλιά στο εξωτερικό, σήμαναν την ουσιαστική διάλυση της ΕΟΝ.
Στη διάρκεια της Κατοχής εκατοντάδες χιλιάδες νέοι εντάχθηκαν στις αντιστασιακες οργανώσεις, δείχνοντας έτσι ότι ελάχιστα είχαν επηρεαστεί, ή και καθόλου, από τους ιδεολογικούς προσανατολισμούς της ΕΟΝ και της 4ης Αυγούστου.
Πηγή κειμένου: "Ε-ΙΣΤΟΡΙΚΑ" , Ιωάννης Μεταξάς (του Φ0ΙΒOΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗ δημοσιογράφου-ερευνητή)
